Strona główna » koronawirus

Kategoria: koronawirus

Newsletter

Przekaż darowiznę

Przekaż darowiznę

Test na COVID-19 / SARS-CoV-2 w Warszawie ze zniżką dla członków „J-elity”

Na parkingu OSiR Wawer przy ul. V Poprzecznej 22 w Warszawie znajduje się terenowy punkt pobrań obsługiwany przez Laboratorium Genetyczne Genloxa. Członkowie Towarzystwa „J-elita” chcący zrobić test na COVID-19 / SARS-CoV-2 mogą skorzystać ze zniżki.

Poza testami genetycznymi, laboratorium oferuje szybkie testy serologiczne wykonywane z krwi. Pozwalają one na wykrycie przeciwciał przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, co pozwala na określenie czy ktoś przeszedł uprzednio infekcję COVID-19.

Jak wykonać test?

– zakup test na stronie wawer.genloxa.pl

– przyjedź do punktu drive-thru przy ul. V Poprzecznej 22 Anin

– bez opuszczania samochodu (przy uchylonym oknie) personel medyczny pobierze próbkę wymazową/ krew z palca

– jeśli nie jesteś zmotoryzowany przyjdź na miejsce, badania zostaną przeprowadzone z zachowaniem wszystkich środków ostrożności

– pamiętaj o zabraniu dowodu tożsamości

Dla większej liczby pacjentów, możliwa jest negocjacja ceny, istnieje też możliwość dojazdu do Państwa siedziby i wykonania testów na miejscu. Wszelkie informacje i zakup na stronie wawer.genloxa.pl

Cena pojedynczego testu Genetycznego to 450 zł, natomiast specjalna oferta dla członków Towarzystwa „J-elita” to 350 zł

Cena pojedynczego testu na przeciwciała to 200 zł, natomiast specjalna oferta dla członków Towarzystwa „J-elita” to 180 zł

W celu dokonania zakupu testu w obniżonej cenie, należy skontaktować się z biurem Genloxa aby uzyskać kod rabatowy do wpisania na stronie – tel.: 58 739 58 98

Prof. Rydzewska: Nie panikujmy i nie odstawiajmy leków, które pomagają

Zaostrzenie w czasie epidemii, na które się narażamy odstawiając leki, oznacza konieczność kontaktu ze służbą zdrowia, co jest największym czynnikiem ryzyka infekcji COVID-19 – mówi prof. dr hab. n. med. Grażyna Rydzewska.

Jacek Hołub: Pani Profesor, wielu pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit przyjmuje sterydy, leki immunosupresyjne lub jest w terapii biologicznej. Czy są dla nich jakieś szczególne zalecenia, w jaki sposób powinni chronić się przed zakażeniem COVID-19?

Prof. Grażyna Rydzewska: – Uważamy, że zalecenia dla pacjentów powinni przekazywać lekarze. Opublikowaliśmy je dla nich w „Przeglądzie Gastroenterologicznym”, są również dostępne na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii. Nie ma jednych ogólnych zaleceń dla wszystkich. Pacjenci są podzieleni na grupy ryzyka. W grupie wysokiego ryzyka są osoby starsze, przyjmujące steroidy i mające choroby współistniejące. W czasie pandemii powinny być one bezwzględnie izolowane, unikać kontaktu z innymi i skrupulatnie przestrzegać zaleceń epidemiologicznych. Pacjenci nieco niższego ryzyka, to osoby leczone immunosupresyjnie i biologicznie. Powinni stosować się do podstawowego reżimu sanitarnego tak jak wszyscy: nosić maseczki, myć ręce i jeśli to nie jest konieczne, unikać kontaktu ze służbą zdrowia.

Generalnie leki biologiczne plasują się nieźle na firmamencie leków stosowanych w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit w czasie pandemii. Najgorzej wypadają steroidy, a największym czynnikiem ryzyka, tak jak wspomniałam, jest niestety kontakt ze służbą zdrowia. Dlatego zachęcamy do korzystania z e-porad i konsultacji telefonicznych.

Czy terapia lekami immunosupresyjnymi powinna być kontynuowana?

– Nie rekomendujemy odstawiania leków immunosupresyjnych. Jeżeli są odstawiane, to należy to robić bardzo rozsądnie, wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym, specjalistą, niekoniecznie lekarzem rodzinnym. Nie ma żadnych dowodów na to, że immunosupresja w jakikolwiek sposób sprzyja zakażeniu koronowirusem. A zaostrzenie w czasie epidemii, na które się narażamy odstawiając leki, oznacza konieczność kontaktu ze służbą zdrowia, co jest największym czynnikiem ryzyka infekcji COVID-19.

Leki biologiczne są dla nas bezpieczne?

– Nie ma żadnych informacji, które potwierdzałyby tezę, że leki biologiczne szkodzą. Wręcz odwrotnie. W leczeniu infekcji koronawirusowej stosujemy niektóre leki biologiczne, na przykład tocilizumab (wykorzystywany w leczeniu w reumatoidalnego zapalenia stawów – red.). Wydaje nam się, że leki biologiczne działając przeciwzapalnie mają nawet działanie ochronne. Generalnie zachęcamy do tego, żeby nie panikować i nie odstawiać leków, które pomagają.

Natomiast u niektórych pacjentów w starszym wieku, szczególnie obciążonych chorobami, być może nie powinno się stosować terapii skojarzonej, czyli „biologii” razem z immunosupresją. Należy przedyskutować to z lekarzem. Rekomendujemy, żeby na czas pandemii tacy chorzy zostali tylko na leczeniu biologicznym.

Terapia biologiczna wiąże się z koniecznością częstszych wizyt w szpitalu.

– Narodowy Fundusz Zdrowia w czasie pandemii poszedł pacjentom w programach lekowych na rękę wydłużając okres, na który mogą otrzymać leki. Jeśli więc pacjent jest w remisji i bierze adalimumab czy ustekinumab w postaci podskórnej, może dostać lek nawet na pół roku. To bardzo wygodne i dla nas, i dla chorych, którzy nie muszą tak często przyjeżdżać do ośrodka, co jest teraz kłopotliwe.

Wydaje się, że leki podskórne są pod tym względem lepsze, ale jeżeli pacjent jest ustawiony prawidłowo i jest w remisji na leku dożylnym, np. infliksimabie czy wedolizumabie, to nie zalecamy jego odstawienia. Ustekinumab i adalimumab jest więc wskazany jako lek z wyboru jeżeli zaczynamy nowe leczenie biologiczne, bo jest podawany podskórnie i wizyty będą rzadsze. Wedolizumab, który ma z kolei nieco inne działanie, głównie na jelita, też jest dobrym wyborem, ponieważ pozbawiony jest działań niepożądanych ogólnoustrojowych i nie sprzyja tak mocno infekcjom.

Podstawowym lekiem stosowanym w NZJ jest mesalazyna (asamax, salofalk, pentasa). Czy w czasie pandemii jest ona dla nas bezpieczna?

– Mesalazyna należy do leków bardzo bezpiecznych, wręcz o działaniu ochronnym. Natomiast bezpiecznym steroidem jest budezonid. Jeżeli chory jest w zaostrzeniu, zachęcamy do rozpoczynania leczenia od budezonidu, a nie od steroidów systemowych. Czasami nie da się uniknąć ich stosowania, ale jest to naszym celem.

Budezonid jest bezpieczny w zaostrzeniu choroby?

– Jeżeli tylko to jest możliwe, bo nie w każdym przypadku budezonid da radę, to zdecydowanie rekomendujemy rozpoczynanie terapii zaostrzenia budezonidem, zarówno w chorobie Leśniowskiego-Crohna, jak i budezonidem MMX we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego.

Chciałam powiedzieć o ważnej alternatywie. Występujemy do NFZ o finansowanie w czasie pandemii leczenia dietą razem z Modulenem, szczególnie dla pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Pisaliście państwo o tym szeroko w kwartalniku i na stronie „J-elity”. Prowadzimy takie leczenie w naszym ośrodku. Według niektórych badań program ten może indukować remisję podobnie silnie jak steroidy. Dlatego proponujemy ModuLife naszym pacjentom w zaostrzeniu i mamy dla nich Modulen. Na razie nie jest refundowany, ale część pacjentów będzie go mogła otrzymać od nas bezpłatnie. Staramy się też o refundację Modulenu na okres pandemii. Byłaby to dobra alternatywa dla steroidów.

Co powinni zrobić chorzy z NZJ, którzy w czasie pandemii wpadli w zaostrzenie. Jechać na SOR?

– Mam nadzieję, że większość pacjentów jest leczona w wyspecjalizowanych ośrodkach dla chorych z NChZJ. Jeśli tak nie jest, to wiedzą, gdzie taki ośrodek się znajduje. W przypadku zaostrzenia radziłabym telefoniczny kontakt z ośrodkiem. Wszyscy udzielamy teleporad, rejestracje są czynne. Proszę pamiętać, że wyjazd na SOR naraża chorego na kontakt z wieloma różnymi pacjentami.

Czy poradnia przy szpitalu MSWiA, który w związku z pandemią został przekształcony w zakaźny, przyjmuje pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit?

Prof. Grażyna Rydzewska i Agata Młynarska (fot. Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej)

– Mimo specjalnego trybu funkcjonowania, dwa razy w tygodniu uruchomiliśmy poradnię dla pacjentów, których trzeba zbadać, zrobić im USG. Nasza poradnia działa teraz w innej lokalizacji, przy ul. Sandomierskiej. Inne ośrodki, które nie są przeznaczone do leczenia zakażonych koronawirusem powinny działać nawet w większym zakresie.

W razie zaostrzenia proponowałabym więc jak najszybszy kontakt telefoniczny ze specjalistą i po konsultacji telefonicznej zrobienie tego, co radzi lekarz. My tak robimy. Pacjenci dzwonią do naszej rejestracji, umawiamy z lekarzem rozmowę i lekarz kwalifikuje, czy wystarczy e-porada i zmiana leku, czy też pacjent musi do nas przyjść, zostać zbadany. Wtedy podejmujemy decyzję, czy konieczna jest hospitalizacja, należy leczyć ambulatoryjnie, czy też zakwalifikować do leczenia biologicznego.

Czy w innych ośrodkach kontynuowana jest terapia biologiczna i funkcjonują teleporady?

– Trudno mi to sprawdzać, ale na pewno tak. Nie wyobrażam sobie, żeby pacjenci mogli zostać teraz pozbawieni opieki. Poza nami i Krakowem nie znam ośrodków leczenia biologicznego, które są przeznaczone dla zakażonych koronawirusem. My mamy duży szpital, oddzielne budynki i udało nam się bezpiecznie, w oddzielnym budynku wydzielić miejsce na terapię biologiczną.

Czy ma Pani Profesor informacje jak zakażenie COVID-19 znoszą pacjenci z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna?

– Ukazały się publikacje dotyczące Włoch i Chin. ECCO (zrzeszająca lekarzy organizacja European Crohn’s and Colitis Organisation – red.) uruchomiła stronę na której możemy rejestrować, oczywiście anonimowo, pacjentów z NChZJ, którzy przeszli zakażenie. Niedługo zapewne zobaczymy wyniki.

Na świecie zauważono ciekawą rzecz, nie wiem na ile ona ma znaczenie, ale to pocieszające dla pacjentów, że zarówno w kohorcie zakażonych COVID-19 z włoskiego Bergamo, jak i w kohortach chińskich, wśród masy zarażonych nie zaobserwowano chorych z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.

Z czego to wynika?

– Być może tylko ze statystyki. Jeżeli w Polsce na 38 mln mieszkańców zakażonych koronawirusem jest 15 tys. osób, to z rachunku prawdopodobieństwa wynika, że wśród 200 tys. pacjentów z NChZJ możemy nie mieć żadnego zarażonego. Ale statystyka to nie wszystko. Wydaje się, że pacjenci z NChZJ na ogół lepiej stosują się do zaleceń epidemiologicznych, bo wiedzą, że to ważne. W większości to ludzie młodzi, lepiej wyedukowani, bo zmagają się z chorobą przewlekłą. To też może mieć znaczenie. Trzecim czynnikiem jest ochronne działanie przyjmowanych leków przeciwzapalnych. Może to kwestia szybkiego wytworzenia przeciwciał i zwalczenia wirusa dzięki terapii. Dlatego zalecamy nieodstawianie leków. Zachęcamy też pacjentów z NChZJ do sprawdzenia po jakimś czasie poziomu przeciwciał przeciw koronawirusowi. My robimy to rutynowo naszym pacjentom w terapii biologicznej.

W jakim celu?

– Po to, żeby zobaczyć, czy naprawdę nie chorują, czy też może przechodzą COVID-19 bezobjawowo, ze względu na leki przeciwzapalne. Tego nie wiemy. Tu jest wciąż wiele zagadek. Myślę, że waga tego typu danych będzie bardzo duża. Dlatego zaapelowaliśmy do wszystkich ośrodków leczenia biologicznego w Polsce i zwracam się też do pacjentów z NChZJ o zgłaszanie się do nas, jeśli byli zakażeni. Prosimy wysłać taką informację mailem na mój adres: grazyna.rydzewska@cskmswia.pl razem z podstawowymi danymi (rozpoznanie, wiek, leczenie NChZJ, przebieg COVID-19).

Czy jest coś, co mogą robić chorzy na NZJ, żeby zwiększyć swoją odporność na zakażenie koronawirusem?

– Unikanie kontaktu ze służbą zdrowia, przyjmowanie leków oraz zdrowy tryb życia i dobre odżywianie. Tylko to. Nie ma innych sposobów. Przestrzegam przed różnymi pseudospecyfikami podnoszącymi odporność, bo takich nie ma. Gdyby to było takie proste, to nie mielibyśmy kłopotów z pandemią.

Natomiast wszyscy, nie tylko chorzy, także lekarze, mają coraz więcej zachowań depresyjnych. To normalne, świat się zmienił. Dla wielu osób zmieniło się wszystko; sposób funkcjonowania, część z nas przestała zarabiać, straciła pracę, sytuacja wielu rodzin się pogorszyła. Zachęcam do kontaktów z psychologami. Nasza pani doktor psycholog udziela e-konsultacji.

 „J-elita” oferuje chorym bezpłatne porady psychologiczne – telefonicznie i online. 

– To naprawdę bardzo ważne, bo spotkała nas sytuacja wyjątkowa, z jaką nie mieliśmy dotychczas do czynienia.

Zespół pod kierunkiem Pani Profesor prowadzi innowacyjne badania polegające na podawaniu zakażonym COVID-19 osocza ozdrowieńców. Czy taka terapia jest skuteczna?

– Jesteśmy dużym szpitalem, z potencjałem klinicznym, staramy się robić wszystko, żeby pomóc pacjentom. Stosujemy wszelkie dostępne metody. Mamy hydrochlorochinę, azytromycynę, stosujemy tocilizumab, komórki macierzyste, osocze… co i tak nie jest w stanie zwalczyć totalnie koronawirusa. Niestety z pandemią pożegnamy się dopiero wtedy, gdy będzie szczepionka. Innego leczenia nie ma. Natomiast podawanie zakażonym osocza jest metodą bardzo bezpieczną.

Po co się to robi?

– Zakładamy, że krew ozdrowieńców zawiera przeciwciała. Podając ich osocze, dajemy chorym  czas na to, żeby chorowali lżej, szybciej zwalczyli wirusa zanim wytworzą własne przeciwciała. Na razie nie mamy jeszcze wyników, ponieważ osocze podaliśmy dopiero piętnastu pacjentom, niektórym po kilka razy. Wydaje nam się, że to działa dobrze, ale to tylko nasze obserwacje, a nie wyniki badań. Tym bardziej, że nie prowadzimy tego jako randomizowanego badania klinicznego, bo naszym zdaniem w czasie pandemii byłoby to nieetyczne. Podajemy osocze wszystkim tym, którzy tego wymagają. Potem pokażemy wyniki naszych badań poprzez zestawienie ich z wybraną statystycznie grupą kontrolną.

Dawcy zgłaszają się chętnie?

– Tak. To bardzo budujące, chociaż mamy pewne ograniczenia. Nasza stacja krwiodawstwa pobiera osocze ozdrowieńców tylko dwa dni w tygodniu, bo musi pobierać także krew od honorowych krwiodawców. Mamy już zapisanych dawców osocza do końca maja (rozmowa odbyła się 8 maja – red.).

Osocze otrzymują zakażeni COVID-19 w ciężkim stanie?

– Chcemy je raczej podawać wcześniej, żeby nie dopuścić do tego ciężkiego stanu, głównie u pacjentów ze zmianami w płucach, którzy są prognozowani jako ciężko chorujący. U pacjentów, którzy mają już zmiany w płucach szybkie podanie osocza może spowodować ograniczenie niekorzystnych zmian.

Wracając do pacjentów z NChZJ. Czy można powiedzieć, że nie muszą bać się koronawirusa aż tak bardzo, jak nam się to wydawało na początku pandemii?

– Nie mogę powiedzieć, żeby się nie bać. Nie chciałabym usypiać czujności pacjentów. Ważne, żeby nie lekceważyć zagrożenia i stosować się do wszystkich zaleceń.

Dziękuję za rozmowę.

Prof. dr hab. n. med. Grażyna Rydzewska

specjalista chorób wewnętrznych, gastroenterolog, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Gastroenterologii z Pododdziałem Leczenia Nieswoistych Chorób Zapalnych Jelit CSK MSWiA w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, dyrektor Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii w latach 2004-2014.

Od 18 maja pójdziemy do fryzjera, kosmetyczki i restauracji

Przed nami trzeci, przedostatni etap znoszenia ograniczeń związanych z koronawirusem. Od poniedziałku 18 maja będziemy mogli skorzystać z usług fryzjera i kosmetyczki, a także pójść do restauracji i kawiarni. Do tych miejsc dotrzemy szybciej, ponieważ podwyższamy limit pasażerów w transporcie publicznym. Oprócz tego od 25 maja umożliwione zostaną bezpośrednie konsultacje z nauczycielami maturzystom i uczniom ósmych klas oraz opiekę nad uczniami klas 1-3 w szkołach podstawowych. Powoli wracamy do normalnego życia. Jednak nie będzie ono takie jak przed pandemią. Dlatego dbajmy o siebie i bądźmy ostrożni!

Co się zmieni w najbliższym czasie wraz z wejściem w trzeci etap znoszenia ograniczeń?

Działalność gospodarcza – otwieramy salony kosmetyczne i fryzjerskie oraz restauracje

Odmrażamy gastronomię i salony kosmetyczne. Od 18 maja będziemy mogli:

  • skorzystać z usług kosmetyczek i fryzjerów,
  • zjeść w restauracji, kawiarni, barze, a także w centrum handlowym (w wydzielonej przestrzeni gastronomicznej).

Ważne! Gość będzie mógł zjeść posiłek zarówno na sali, w środku, jak i w ogródku restauracyjnym.

Pełne otwarcie branży gastronomicznej musi odbyć się pod warunkiem przestrzegania ścisłych wytycznych sanitarnych, które zapewnią bezpieczeństwo i obsłudze, i klientom. Zasady te zostały określone podczas konsultacji z przedstawicielami poszczególnych branż.

Wśród zaleceń dla salonów urody znalazły się m.in.:

  • obowiązek noszenia przez klientów i obsługę maseczek, gogli lub przyłbic (u fryzjera, a w salonie kosmetycznym – jeśli zabieg na to pozwala);
  • używanie ręczników jednorazowych, gdy jest to możliwe;
  • przyjmowanie klientów po wcześniejszym umówieniu się na wizytę telefonicznie lub online. Uwaga! Klient nie może oczekiwać na usługę w poczekalni.

Wśród wymogów i zaleceń dla gastronomii są m.in.:

  • limit osób w lokalu (na 1 osobę musi przypadać co najmniej 4 m2);
  • dezynfekcja stolika po każdym kliencie;
  • zachowanie 2 m odległości między stolikami. Ważne! Blaty mogą być odsunięte od siebie o 1 m pod warunkiem, że stoliki oddzieli się dodatkowo przegrodami o wysokości minimum 1 m ponad blat stolika;
  • zachowanie dystansu 1,5 m od gości siedzących przy osobnych stolikach;
  • noszenie maseczek oraz rękawiczek przez kucharzy oraz obsługę lokalu gastronomicznego. Ważne! Goście restauracji mogą zdjąć maseczki, jeśli siedzą już przy stolikach.

Życie społeczne – opieka w szkołach dla najmłodszych, konsultacje z nauczycielami i zmiany w komunikacji publicznej

OPIEKA I EDUKACJA (od 18 maja, od 25 maja i od 1 czerwca)

Zmianie ulegnie obszar związany z opieką i edukacją. Od 18 maja będzie można prowadzić zajęcia:

  • praktyczne w szkołach policealnych,
  • rewalidacyjno-wychowawcze oraz wczesne wspomaganie rozwoju i specjalistyczną rewalidację.

W poniedziałek 18 maja otwarte zostaną także placówki i instytucje z bazą noclegową i działalnością opiekuńczo-edukacyjną. Są to np. schroniska młodzieżowe, ośrodki sportowe czy świetlice środowiskowe.

Od 25 maja umożliwione zostaje prowadzenie:

  • zajęć opiekuńczo-wychowawczych w klasach 1-3 szkoły podstawowej

Uwaga! Zajęcia opiekuńczo-wychowawcze będzie można łączyć z zajęciami dydaktycznymi. Utrzymujemy obowiązek realizowania podstawy programowej. W zależności od sytuacji w danej szkole dyrektor zdecyduje, czy będzie to kształcenie w formie stacjonarnej czy z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Niebawem Ministerstwo Edukacji Narodowej poda szczegóły dotyczące sanitarnych wytycznych dla szkół.

  • konsultacji z nauczycielami w szkołach dla maturzystów i uczniów 8 klas przede wszystkim z przedmiotów zdawanych na egzaminach. Konsultacje będą mogły odbywać się indywidualnie lub w małych grupach.

 

Ważne! Przedłużony będzie zasiłek opiekuńczy dla rodziców dzieci do lat 8.

Od 1 czerwca – konsultacje w szkołach z nauczycielami dla pozostałych uczniów ze wszystkich przedmiotów.

Ważne! Od 17 maja dzieci poniżej 13. roku życia będą mogły wychodzić z domu bez opieki dorosłego opiekuna!

TRANSPORT PUBLICZNY (od 18 maja)

Podwyższony zostanie limit pasażerów w środkach transportu publicznego. Dzięki temu już 18 maja autobusem, metrem czy tramwajem będzie mogło jeździć równocześnie więcej osób. Zarządzający transportem publicznym podejmą decyzję, czy skorzystać z tej opcji. Ile osób wejdzie na pokład?

  • Tyle, ile wynosi połowa miejsc siedzących (tak jak obecnie)

lub

  • tyle, ile wynosi 30% liczby wszystkich miejsc siedzących i stojących (w tym przypadku jednak połowa miejsc siedzących musi pozostać wolna).

Przykład: Jeżeli w autobusie jest 30 miejsc siedzących i 70 stojących (czyli w sumie 100), to równocześnie może nim jechać 30 osób. Przy czym połowa miejsc siedzących musi pozostać wolna. Do tej pory do takiego autobusu mogło wejść 15 osób.

UROCZYSTOŚCI RELIGIJNE (od 17 maja)

Zmniejszone będą również restrykcje związane z przebywaniem wiernych w miejscach sprawowania kultu religijnego i na innych uroczystościach religijnych. Od niedzieli 17 maja podczas mszy lub innego obrzędu na 1 uczestnika musi przypadać 10 m2. Dotychczas na 1 osobę przypadało 15 m2.

SPORT (od 18 maja)

18 maja w poniedziałek zwiększone zostaną limity osób, które mogą ćwiczyć na otwartych obiektach sportowych:

  • na stadionach, boiskach, skoczniach, torach, orlikach, skateparkach – może przebywać maksymalnie 14 osób (+ 2 trenerów);
  • na otwartych pełnowymiarowych boiskach piłkarskich – mogą przebywać maksymalnie 22 osoby (+ 4 trenerów).

Uwaga! Wprowadzone zostaną także możliwość dzielenia boiska piłkarskiego na dwie połowy oddzielone od siebie buforem bezpieczeństwa. Jeśli wydzielimy 5-metrową strefę buforową, wtedy na jednej połowie może przebywać równocześnie 16 osób + 3 trenerów. W sumie na pełnowymiarowym boisku piłkarskim mogą przebywać w takim wariancie 32 osoby (+ 6 trenerów).

18 maja umożliwimy także organizację zajęć w obiektach zamkniętych. W salach i halach sportowych równocześnie będzie mogło ćwiczyć:

    • 12 osób + trener (w obiektach do 300 m2),
    • 16 osób + 2 trenerów (w obiektach od 301 do 800 m2),
    • 24 osoby + 2 trenerów (w obiektach od 801 do 1000 m2),
    • 32 osoby + 3 trenerów (w obiektach powyżej 1000 m2).

Ważne! W obiektach zamkniętych nie można będzie korzystać z szatni ani węzła sanitarnego (poza WC). Po każdych zajęciach należy przeprowadzić dezynfekcję urządzeń.

KULTURA (od 18 maja)

Poluzowanie obostrzeń nastąpi również w świecie kultury. I tak od 18 maja możliwe będą m.in.:

  • działalność kin plenerowych (w tym samochodowych),
  • wznowienie prac na planach filmowych (z uwzględnieniem rygorów sanitarnych),
  • wznowienie nagrań fonograficznych i audiowizualnych w instytucjach kultury,
  • indywidualne zajęcia na uczelniach artystycznych,
  • wznowienie prób i ćwiczeń.

UCZELNIE (od 25 maja)

Chcemy przywrócić również możliwość prowadzenia na uczelniach:

  • zajęć dydaktycznych (dla studentów ostatnich lat studiów),
  • zajęć, które nie mogą być realizowane zdalnie.

Powrót do zajęć dotyczy również kształcenia doktorantów i zajęć organizowanych np. w laboratoriach i centrum symulacji medycznej.


Uwaga! Szczegółowe regulacje oraz dodatkowe wytyczne dotyczące nowych zasad określi rozporządzenie, które wkrótce zostanie przekazane do konsultacji.


Kontrole na granicy przedłużone do 12 czerwca

Przedłużamy także kontrolę graniczną na granicy wewnętrznej z Niemcami, Litwą, Czechami i Słowacją o kolejne 30 dni – od 14 maja do 12 czerwca 2020 roku. Tak jak dotychczas granicę będzie można przekroczyć tylko w wyznaczonych miejscach. Kontrole będą też nadal prowadzone w portach morskich i na lotniskach.

Dbajmy o siebie – najważniejsze stałe zasady bezpieczeństwa

Stopniowe znoszenie obostrzeń nie zwalnia nas ze stosowania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Wręcz przeciwnie – muszą one stać się podstawą naszego codziennego funkcjonowania. O czym należy pamiętać szczególnie?

  • Zachowuj 2-metrową odległość od innych w przestrzeni publicznej.
  • Obowiązkowo zasłaniaj nos i usta w miejscach publicznych.
  • Pracuj zdalnie, jeśli tylko jest to możliwe.
  • Zostań w domu, jeśli możesz.

Ściśle przestrzegaj zasad sanitarnych w miejscach, gdzie jest dużo ludzi. Zwłaszcza w restauracjach, u fryzjera czy kosmetyczki.

Źródło: https://www.gov.pl/web/koronawirus/3etap

Apel prof. Rydzewskiej do chorych na NZJ, u których rozpoznano COVID-19

Pandemia COVID-19 to trudny czas dla wszystkich, szczególnie jednak dla osób z chorobami przewlekłymi, w tym nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit. Na szczęście, dotychczasowe doniesienia naukowe nie wskazują, aby były one niezależnym czynnikiem ryzyka zakażenia wirusem SARS-CoV-2, czy cięższego przebiegu COVID-19. Tym niemniej, zdecydowanie zalecam stosowanie się do zasad izolacji społecznej, której celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania pandemii. Aby uzyskać lepszy obraz sytuacji epidemiologicznej wirusa SARS-CoV-2 w grupie pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit w Polsce, zachęcam, aby osoby u których rozpoznano COVID-19, a które chorują na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, przesłały podstawowe dane (rozpoznanie, wiek, leczenie NChZJ, przebieg COVID-19) na adres: grazyna.rydzewska@cskmswia.pl

prof. dr hab. n. med. Grażyna Rydzewska
.

4 maja ruszą hotele, centra handlowe i rehabilitacja lecznicza

Wkraczamy w drugi zapowiadany etap znoszenia ograniczeń związanych z COVID-19. Po majówce otwarte zostaną centra handlowe, sklepy budowlane będą czynne w weekendy, a hotele wznowią działalność. To jednak nie koniec. Osoby chore powrócą do rehabilitacji, a biblioteki i instytucje kultury będą stopniowo otwierane po konsultacjach z sanepidem. Wprowadzone zostaną także zmiany w funkcjonowaniu przedszkoli i żłobków. Co jeszcze zmieni się po długim weekendzie majowym?

Od poniedziałku 4 maja 2020 roku zniesione zostaną istotne ograniczenia w handlu.

  • Centra handlowe i sklepy wielkopowierzchniowe otwarte, ale z limitem osób i bez spożywania posiłków

Obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 – czyli centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe – zostaną otwarte.

Wprowadzamy jednak limit osób. Na 1 osobę musi przypadać 15m2 powierzchni handlowej. Co ważne – do powierzchni sprzedażowej nie wlicza się powierzchnia korytarzy.

Uwaga! W centrach handlowych nie mogą funkcjonować jednak kluby fitness i przestrzeń rekreacyjna (np. place zabaw). Nie mogą funkcjonować także miejsca, w których spożywa się posiłki na miejscu (tzw. food court).

  • Hotele i noclegi ruszą, ale bez basenów i siłowni

Do tej pory hotele co do zasady nie przyjmowały gości – z wyjątkiem osób w delegacji i w kwarantannie. Znosimy ten zakaz. Usługi hotelarskie i noclegowe będą mogły być świadczone pod warunkiem, że zachowane będą szczególne zasady bezpieczeństwa.

Ważne! W hotelach i obiektach noclegowych ograniczona zostaje nadal działalność restauracji hotelowych i przestrzeni rekreacyjnych. Siłownie, sale pobytu i baseny pozostają zamknięte. Natomiast restauracje hotelowe mogą wydawać posiłki gościom hotelowym do pokoju. Nie mogą jedynie serwować ich na miejscu.

  • Sklepy budowlane czynne w weekendy

Uchylamy dotychczasowy zakaz handlu w weekendy dla wielkopowierzchniowych sklepów budowlanych.

Życie społeczne – pójdziesz na rehabilitację leczniczą i do muzeum

Po weekendzie majowym do większej normalności wróci również życie społeczne.

  • Biblioteki i muzea

Uchylamy zakaz działalności bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostałej działalności związanej z kulturą.

Ważne! Instytucje kultury będą otwierane stopniowo i w różnym czasie. O konkretnym terminie decydować będzie organ prowadzący daną placówkę po konsultacji z powiatową stacją sanitarno-epidemiologiczną.

  • Rehabilitacja lecznicza

Osoby chore i cierpiące na dolegliwości bólowe będą mogły od 4 maja korzystać z rehabilitacji leczniczej.

Uwaga! Salony masażu nadal pozostają zamknięte!

6 maja otwieramy żłobki i przedszkola – w wyjątkowych sytuacjach samorządy mogą je zamknąć

Dzieci pracujących rodziców będą mogły wrócić do żłobków lub przedszkoli. Od środy 6 maja organy prowadzące te placówki mogą je otworzyć, mając na uwadze wytyczne Głównego Inspektoratu Sanitarnego, a także Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Ważne! Ze względu na sytuację epidemiologiczną organ prowadzący może ograniczyć liczebność grupy przedszkolnej lub ograniczyć liczbę dzieci objętych opieką w żłobkach.

Ważne! Jednostka samorządu terytorialnego na podstawie dotychczasowych przepisów ogólnych może zamknąć wszystkie żłobki i przedszkola na swoim terenie.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy jest wypłacany rodzicom, gdy:

  • przedszkole i żłobek są zamknięte na mocy decyzji jednostki samorządu terytorialnego,
  • gdy żłobek lub przedszkole nie może zapewnić opieki ze względu na ograniczenia spowodowane COVID-19.

Podstawy nowej normalności – najważniejsze stałe zasady bezpieczeństwa

Stopniowy powrót do normalności nie zwalnia nas ze stosowania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Muszą one stać się podstawą naszego codziennego funkcjonowania. O czym należy pamiętać szczególnie?

  • Zachowuj 2-metrową odległość od innych w przestrzeni publicznej.
  • Obowiązkowo zasłaniaj nos i usta w miejscach publicznych.
  • Pracuj i ucz się zdalnie, jeśli tylko jest to możliwe.
  • Ściśle przestrzegaj zasad sanitarnych w miejscach gromadzenia ludzi (dezynfekcja i utrzymanie odpowiedniego dystansu).
  • Kwarantanna i izolacja dla osób zarażonych lub potencjalnie zarażonych.

Źrodło: https://www.gov.pl/web/koronawirus/kolejny-etap

Bezpieczeństwo pacjentów z NZJ w czasie pandemii koronawirusa – zalecenia

Prof. Grażyna Rydzewska, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego o zaleceniach dla pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit w czasie pandemii koronawirusa.

 

Zalecenia postępowania w leczeniu żywieniowym – dojelitowym i pozajelitowym w warunkach domowych w czasie stanu epidemii SARS-CoV 2

Autorzy: Przemysław Matras (1), Stanisław Kłęk (2), Marcin Folwarski (3), Anna Zmarzły (4), Lidia Bartoszewska (1), Włodzimierz Cebulski (5), Marlena Jakubczyk (6), Zbigniew Kamocki (7), Katarzyna Klepczyk (4), Marek Kunecki (8), Michał Ławiński (5), Krystyna Majewska (9), Maciej Matczuk (10), Katarzyna Matysiak-Luśnia (11), Maciej Sadowski (12), Jacek Sobocki (9), Magdalena Sumlet (2), Waldemar Szafrański (13), Kinga Szczepanek (1), Krystyna Urbanowicz (12), Edyta Grabowska Woźniak (14), Agata Zoubek-Wójcik (15).

1. I Klinika Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Leczenia Żywieniowego Uniwersytet Medyczny w Lublinie. Poradnia Leczenia Żywieniowego SPSK4 Lublin
2. Szpital im. Stanley Dudricka w Skawinie
3. Katedra Żywienia Klinicznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Poradnia Żywienia do i Pozajelitowego Copernicus sp. z o.o. Gdańsk. Oddział Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Onkologicznej, Szpital Specjalistyczny w Kościerzynie
4. WSS im Gromowskiego Wrocław, Ośrodek Żywienia Klinicznego, II Oddział Chorób Zakaźnych 5 Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Onkologicznej WUM
6. Poradnia żywienia dojelitowego i pozajelitowego SU nr 1 w Bydgoszczy
7. II Klinika Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologicznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
8. Centrum Leczenia Żywieniowego, WSS im. M. Pirogowa, Łódź
9. Klinika Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego CMKP, Poradnia Dla Chorych Żywionych Pozajelitowo
i Dojelitowo w Warunkach Domowych SPSK im. prof. W. Orłowskiego
10. Wojewódzki Szpital Dziecięcy w Bydgoszczy, Zespół Żywienia Dojelitowego w Warunkach Domowych
Centrum medyczne Gizińscy Bydgoszcz
11. USK we Wrocławiu, ul. Borowska 213, Poradnia Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego, WCS KJ w Jeleniej Górze, Hospicjum Domowe, WCS KJ w Jeleniej Górze
12. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie. Pracownia Żywienia Poza- i Dojelitowego.
13. Oddział Chirurgii Ogólnej, Poradnia Dla Chorych Żywionych Pozajelitowo i Dojelitowo w Warunkach Domowych, Podmiot Leczniczy Copernicus sp z o.o. Szpital im. M. Kopernika, Gdańsk
14. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Świadczeniodawców Leczenia Żywieniowego w Warunkach Domowych
15. Poradnia Żywieniowa Nutrimed

NINIEJSZY DOKUMENT POWSTAŁ W OPARCIU O DOTYCHCZASOWE DOŚWIADCZENIA PODCZAS TRWANIA EPIDEMII SARS-COV 2, BĘDZIE ON PODLEGAŁ OCENIE I EWENTUALNEJ MODYFIKACJI W MIARĘ ZDOBYWANIA DOŚWIADCZENIA Z TĄ CHOROBĄ.

Zalecenie 1:
Zgodnie z zasadami przeciwepidemicznymi należy ograniczać do niezbędnego minimum kontakt pacjenta i jego opiekunów z osobami trzecimi (w tym z personelem medycznym) (przez 100% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Pacjenci kwalifikowani do leczenia żywieniowego są szczególnie narażeni na zakażenie i ciężki przebieg choroby COVID-19 ze względu na obniżoną odporność z powodu choroby podstawowej, niewydolności przewodu pokarmowego i jego następstw oraz stosowanego leczenia.

Zalecenie 2:
Kwalifikacja do:

a) Żywienia dojelitowego w warunkach domowych – powinna obejmować tę samą populację pacjentów jak do tej pory
b) Żywienia pozajelitowego w warunkach domowych – powinna w pierwszej kolejności obejmować pacjentów rokujących długotrwałe przeżycie.
(przez 85,71% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Ze względu na ograniczone możliwości hospitalizacji pacjentów w przypadku powikłań należy racjonalizować przyjęcia chorych do leczenia w warunkach domowych. W przypadku pacjentów w stanie terminalnym decyzja o włączeniu do żywienia pozajelitowego każdorazowo powinna być podjęta w oparciu o indywidualną analizę przypadku.
Pacjenci nie rokujący długiego przeżycia, w tym chorzy z nieuleczalną chorobą nowotworową, wymagający żywienia pozajelitowego, powinni być kierowani do objęcia opieką w hospicjum stacjonarnym lub do zakładów opiekuńczo-leczniczych.

Zalecenie 3:
Każdy pacjent przed przyjęciem na oddział szpitalny w celu inicjacji żywienia pozajelitowego, który wcześniej był hospitalizowany w innym szpitalu lub na innym oddziale szpitalnym, musi być poddany testowi w kierunku zakażenia wirusem SARS- CoV 2 (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Pacjenci kierowani do leczenia żywieniowego pozajelitowego są najczęściej w stopniu znacznym niedożywieni. Wielu z nich poddawanych jest leczeniu immunosupresyjnemu, co powoduje, że należą do grupy najwyższego ryzyka zakażenia wirusem SARS-COV 2. Chorzy mogą stanowić także potencjalne źródło zakażenia dla innych pacjentów oraz personelu medycznego oddziałów szpitalnych. Należy ograniczyć do minimum ryzyko wystąpienia zakażenia wirusem SARS-COV 2 na oddziałach szpitalnych inicjujących żywienie pozajelitowe ze względu na ich unikalność, specyfikę i ponoszenie odpowiedzialności za dużą liczbę chorych leczonych żywieniowo w warunkach domowych, którzy w razie konieczności zastosowania kwarantanny w ośrodku pozostali by bez opieki. Zakażenie lekarzy i pielęgniarek specjalizujących się w leczeniu żywieniowym pozajelitowym praktycznie zamyka dostęp do tej metody leczenia dla pacjentów z obszaru całego województwa.

Zalecenie 4:
Wykonanie testu w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV 2 musi być przeprowadzone bezwzględnie również u chorych, którzy:
a) mają dodatni wywiad epidemiologiczny
b) mają objawy zakażenia wirusem SARS-CoV 2
c) u pacjentów leczonych żywieniowo pozajelitowo w warunkach domowych objawy zakażenia odcewnikowego należy różnicować z zakażeniem wirusem SARS-CoV 2
(przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Jak w zaleceniu nr 3

Zalecenie 5:
Pacjent (nie leczony dotychczas żywieniowo) z dodatnim wynikiem w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV 2, który wymaga leczenia żywieniowego, musi być leczony w szpitalu zakaźnym jednoimiennym lub na oddziale zakaźnym lub w oddziale profilowym zabezpieczającym pacjentów COVID-19 lub szpitalu przekształconym w izolatorium w porozumieniu i we współpracy z personelem ośrodka leczenia żywieniowego. Miejsce leczenia jest uzależnione od stanu klinicznego pacjenta oraz możliwości prowadzenia leczenia żywieniowego na danym oddziale. (przez 100% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Jak w zaleceniu nr 3

Zalecenie 6:
Kwalifikacja do leczenia żywieniowego w warunkach domowych pacjentów z aktywnym zakażeniem wirusem SARS-CoV 2 jest w większości przypadków niemożliwa, ze względu na konieczność włączenia w ten proces wielu osób i wysokie ryzyko zakażenia personelu medycznego. (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Jak w zaleceniu nr 3

Zalecenie 7
W przypadku pacjentów z zakażeniem wirusem SARS-CoV 2, u których konieczne jest leczenie żywieniowe, zaleca się prowadzenie terapii żywieniowej w oddziale zabezpieczającym pacjentów z COVID-19, a wdrożenie leczenia żywieniowego w warunkach domowych może nastąpić dopiero po uzyskaniu ujemnego wyniku wymazu w kierunku SARS-CoV 2 u chorego oraz opiekunów. (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Jak w zaleceniu nr 3

Zalecenie 8
Pacjent leczony żywieniowo z podejrzeniem zakażenia wirusem SARS-CoV 2 (dodatni wywiad epidemiologiczny, objawy zakażenia) do czasu uzyskania wyniku badania w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV 2 musi być izolowany. W zależności od stanu chorego izolacja powinna odbywać się w domu lub w izolatorium szpitala prowadzącego leczenie żywieniowe. Jeśli pierwszy uzyskany wynik testu jest ujemny, dalsze leczenie pacjenta powinno się nadal odbywać w izolacji domowej lub w izolatorium szpitala, aż do czasu wykonania powtórnego badania w kierunku zakażenia wirusem SARS-COV 2 po tygodniu. W przypadku drugiego wyniku dodatniego, w zależności od stanu chorego, dalsze leczenie żywieniowe pacjenta musi być kontynuowane w warunkach szpitala zakaźnego jednoimiennego lub na oddziale zakaźnym lub na oddziale profilowym zabezpieczającym pacjentów COVID-19 lub w szpitalnym izolatorium i prowadzone we współpracy z personelem ośrodka leczenia żywieniowego. (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Jak w zaleceniu nr 3

Zalecenie 9
W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się zdalną kwalifikację do leczenia żywieniowego dojelitowego w warunkach domowych u dorosłych. (przez 85,71% zaakceptowane)

WARUNKI WYKONANIA ZDALNEJ KWALIFIKACJI DO ŻYWIENIA DOJELITOWEGO W WARUNKACH DOMOWYCH:
1. Pacjent hospitalizowany w oddziale szpitalnym z powodu choroby podstawowej (niezależnie od profilu) zostaje zgłoszony przez lekarza prowadzącego do Ośrodka Leczenia Żywieniowego. Podczas hospitalizacji jest wykonywana ocena stanu odżywienia, wytworzony dostęp do przewodu pokarmowego, wykonany komplet badań metabolicznych, dobrany i rozwinięty program żywienia oraz rozpoczęta podaż diety przemysłowej.
2. Pacjent lub jego opiekun zostaje przeszkolony w zakresie opieki nad dostępem do przewodu pokarmowego oraz podawania diety przemysłowej w zakresie pozwalającym na realizację leczenia żywieniowego w domu. Wszystkie powyższe czynności muszą być koordynowane przez personel Ośrodka Leczenia Żywieniowego.
3. Po zdalnej kwalifikacji pacjent otrzymuje z Ośrodka Leczenia Żywieniowego diety i osprzęt do podaży na krótki okres.
4. Po uzyskaniu przez chorego i jego opiekuna, lub chorego i jego członków rodziny/ogniska domowego ujemnych wymazów w kierunku wirusa SARS-CoV 2, odbywa się planowa wizyta kwalifikacyjna.

Zalecenie 10:
Szkolenie opiekunów pacjentów leczonych żywieniowo przeprowadzane jest poza oddziałem szpitalnym, w poradni leczenia żywieniowego lub w domu pacjenta. (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
W stanie epidemii obowiązuje całkowity zakaz wchodzenia do szpitali osób innych niż personel i pacjenci.

Zalecenie 11:
W przypadku pracy z pacjentem lub jego opiekunem, u których jest ujemny wywiad epidemiologiczny, rekomendujemy zastosowanie w trakcie: wizyty lekarskiej, wizyty pielęgniarskiej oraz podczas edukacji pacjenta i/lub opiekuna u personelu medycznego następujących środków ochrony indywidualnej:

a) maska chirurgiczna lub maska FFP2
b) rękawice jednorazowe
c) minimalnie jednorazowy fartuch z długim rękawem Opcjonalnie:
d) jednorazowy wodoodpornego fartucha z długim rękawem (np. chirurgicznego) lub kombinezon typu 4-B lub wyższy
e) gogle lub okularów ochronnych lub przyłbicy ochronnej
f) czepek chirurgiczny
Pacjent i opiekunowie powinni mieć w trakcie wizyty maseczkę (zalecana chirurgiczną)
(przez 95,23% zaakceptowane)

Zalecenie 12:
W przypadku pracy z pacjentem leczonym żywieniowo z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV2, rekomendujemy zastosowanie w trakcie: wizyty lekarskiej, wizyty pielęgniarskiej oraz podczas edukacji pacjenta i/lub opiekuna u personelu medycznego następujących środków ochrony indywidualnej:

a. Maski FFP2 lub FFP3 (z zastawką lub bez)
b. Gogli/okularów ochronnych lub przyłbicy ochronnej

c. Jednorazowego mundurka flizelinowego oraz jednorazowego wodoodpornego fartucha z długim rękawem (np. chirurgicznego) w celu ochrony ciała lub kombinezonu typu 4-B lub wyższego
d. dwóch par rękawic
e. Jednorazowych ochraniaczy na buty
f. jednorazowego czepka lub kapturoczepka
g. Personel wymagający korekty wzroku powinien nosić okulary, a nie szkła kontaktowe.
Pacjent i opiekunowie powinni mieć założoną w trakcie wizyty maseczkę chirurgiczną.
(przez 95,23% zaakceptowane)

Zalecenie 13:
Pobieranie i wykonywanie badań powinno zostać ograniczone do minimum. W czasie trwania epidemii powinny być wykonywanie niezwłocznie tylko badania zlecone z powodu powikłań metabolicznych lub septycznych leczenia żywieniowego. (przez 100% zaakceptowane)

Zalecenie 14:
Wizyty kontrolne u pacjentów stabilnych metabolicznie powinny zostać odroczone w czasie. lub przeprowadzone w formie telekonsultacji.

Zalecenie 15:
W trakcie przygotowywania dostawy sprzętu lub/oraz diet oraz mieszanin żywieniowych dla pacjenta zaleca się, by personel pracował w maseczce chirurgicznej i rękawicach jednorazowych. (przez 100% zaakceptowane)

Zalecenia 16:
W trakcie dostaw sprzętu, diet przemysłowych oraz mieszanin żywieniowych, należy ograniczyć kontakt pacjenta/opiekuna z kurierem do całkowitego minimum, najlepiej nie kontaktować się w ogóle – odbierać przesyłki pozostawione pod drzwiami/ bramie/ przy wejściu/ itp. po opuszczeniu tego miejsca przez kuriera. (przez 100% zaakceptowane)

Zalecenie 17:
W razie konieczności kontaktu z opiekunem/pacjentem odbierającym dostawę kurier powinien używać następujących środków ochrony osobistej: maska chirurgiczna lub maska FFP2 , oraz rękawic jednorazowych (zmienianych każdorazowo).
Podczas odbierania dostawy pacjent lub opiekun powinien używać maseczki chirurgicznej oraz rękawiczek jednorazowych. (przez 95,23% zaakceptowane)

Zalecenie 18:
Z powodu maksymalnego ograniczenia kontaktów podczas dostaw środków medycznych do domu pacjenta, dopuszczalny jest braku osobistego podpisu odbiorcy (pacjenta/opiekuna) na Kartach Dostaw (zał. Nr 6 i 7 do Zarządzenia nr 167/2019/DSOZ). Na czas epidemii akceptowanym potwierdzeniem wykonania dostawy jest zaświadczenie osoby dostarczającej fizycznie produkty do leczenia żywieniowego. (przez 100% zaakceptowane)

Zalecenie 19:
Zabezpieczanie dostaw sprzętu, diet przemysłowych oraz mieszanin żywieniowych dla pacjenta z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV2. (przez 95,23% zaakceptowane)

1. Personel jednostki – w tym kurier powinien zostać przeszkolony w kierunku zachowania zasad ograniczania ryzyka przenoszenia infekcji.

2. Dostawę preparatów/sprzętu powinien poprzedzać wywiad epidemiologiczny dotyczący pacjenta i opiekuna wykonany przez członka zespołu poradni żywieniowej telefonicznie lub status pacjenta powinien być sprawdzony w EWUŚ kwarantanna.
3. Transport odbywa się po kontakcie telefonicznym w konkretnych ramach czasowych.

4. W trakcie dostawy należy ograniczyć do minimum czas kontaktu kuriera z pacjentem i/lub opiekunem, najlepiej nie kontaktować się w ogóle
5. Kurier powinien używać następujących środków ochrony osobistej: maska FFP2 lub wyższa, oraz rękawic jednorazowych (zmienianych każdorazowo). Jeżeli transport wymaga kontaktu z pacjentem lub jego opiekunem to dostawca powinien być zabezpieczony jak w zaleceniu 11 lub 12
6. Jeżeli to możliwe kurier dostarcza środki medyczne oraz sprzęt w umówione miejsce np. pod drzwi domu/mieszkania pacjenta pod bramę a pacjent zabiera dostawę po oddaleniu się kuriera.
7. Podczas odbierania dostawy pacjent lub opiekun powinien używać maseczki chirurgicznej oraz rękawiczek jednorazowych
8. Potwierdzeniem dostawy jest zaświadczenie osoby dostarczającej fizycznie produkty do leczenia żywieniowego na Kartach Dostaw (zał. Nr 6 i 7 do Zarządzenia nr 167/2019/DSOZ).

Zalecenie 20:
Informacje dla pacjenta, opiekuna (transport)

1. Po ustaleniu zapotrzebowania na dietę skontaktuj się z pielęgniarką, lekarzem, apteką celem przeprowadzenia wywiadu epidemiologicznego
2. Koniecznie poinformuj członków zespołu poradni leczenia żywieniowego o: dozorze epidemiologicznym kwarantannie, objawach zakażenia (gorączka, kaszel, duszność bóle mięśniowe lub inne objawy nowe) lub ew. potwierdzonej infekcji COVID-19 u pacjenta lub opiekuna.
3. Dla własnego dobra zawsze umawiaj z kurierem dostawy telefonicznie na konkretna godzinę żeby zminimalizować czas kontaktu

4. Przygotuj się na odbiór dostawy by zminimalizować czas kontaktu z kurierem.

5. Poproś kuriera aby pozostawił dostawę pod drzwiami, aby nie mieć bezpośredniego kontaktu z dostarczającym.
6. Przenoś i otwieraj opakowania w maseczce i rękawicach jednorazowych.
7. Po otwieraniu lub przenoszeniu opakowań z dostarczoną dietą/mieszaniną żywieniową/sprzętem zdejmij rękawice i umyj dokładnie ręce minimum 30 sekund
(przez 100% zaakceptowane)

Zalecenie 21
Działalność poradni leczenia żywieniowego powinna zostać ograniczona do niezbędnego minimum, to jest do przypadków wymagających niezwłocznej interwencji. Wszystkie czynności administracyjne powinny być wykonywane zdalnie. Personel powinien pracować rotacyjnie, zmienni tak aby nie dochodziło do osobistego kontaktu pomiędzy poszczególnymi zmianami. (przez 100% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Należy ograniczać liczbę osób przebywających na raz w pomieszczeniach poradni, dlatego powinno wprowadzić się system pracy rotacyjnej tzn. pracownicy do poradni przychodzą na zmianę tak żeby na raz przebywało jak najmniej osób. Dodatkowo poszczególne zmiany nie powinny się ze sobą kontaktować fizycznie co zabezpiecza przed ewentualnym rozprzestrzenianiem się zakażenia i umożliwia ciągłość pracy poradni. Maksymalnie powinno się wykonywać czynności zdalnie z domu, zmniejsza to ilość osób potrzebnych do funkcjonowania poradni.

Zalecenie 22
Możliwe jest czasowe zamknięcie stacjonarnych poradni, w sytuacji jeśli cały personel wykonuje pracę zgodnie z harmonogramem, ale w trybie zdalnym. (przez 100% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
Pracownicy realizujący wizyty u pacjentów w trybie teleporady lub porady telefonicznej, z powodzeniem mogą wykonywać tę pracę z domu. Praca zdalna zwiększa bezpieczeństwo odizolowanego personelu. Oczywiście w przypadku konieczności wizyty wymagającej osobistej obecności personelu medycznego, powinna być ona zrealizowana w domu pacjenta lub – jeśli to możliwe – w Ośrodku Leczenia Żywieniowego.

Zalecenie 23
Poradnie żywieniowe mogą zabezpieczyć świadczenia dodatkowe w aktualnie dostępnych i bezpiecznych dla pacjentów szpitalach znajdujących się w takiej odległości od ośrodka, która umożliwia bezpieczny i szybki transport pacjenta. (przez 95,23% zaakceptowane)
UZASADNIENIE:
W aktualnej sytuacji epidemii, szpitale funkcjonują w trybie ostrodyżurowym, zatem część z nich pełni funkcje szpitali jednoimiennych lub profil ich działalności zmienił się w ostatnim czasie ze względu na nowe niezaspokojone potrzeby zdrowotne pacjentów z COViD-19. Część z tych jednostek wypowiedziało umowy ambulatoryjnym poradniom żywieniowym lub nie jest w stanie ich realizować w dotychczasowym kształcie. Poradnie Leczenia Żywieniowego powinny mieć możliwość zabezpieczenia świadczeń dodatkowych w aktualnie dostępnych i bezpiecznych dla pacjentów szpitalach bez względu na administracyjne granice województw.

Załącznik nr 1 (przez 100% zaakceptowane)
Proponowana procedura kwalifikacji – dopuszczalna modyfikacja w związku z epidemią SARS-CoV 2

1. Jednostka/lekarz kierujący pacjenta do leczenia żywieniowego w warunkach domowych kontaktuje się z poradnią leczenia żywieniowego prowadzącą leczenie w warunkach domowych celem ustalenia przekazania pacjenta i uzyskania wstępnych wskazówek.
2. Zaleca się przekazanie przez jednostkę droga elektroniczną skanów dokumentacji pacjenta, skierowania, ewentualnie aktualnych badań laboratoryjnych (w tym badań związanych z ocena stanu odżywienia), oraz wyników podstawowych pomiarów antropometrycznych (masa ciała, wzrost).
3. Jeśli jednostką kierującą jest szpital, zaleca się podstawowe przeszkolenia pacjenta w obsłudze dostępu dojelitowego już podczas pobytu w tej jednostce.
4. Pacjent przekazywany ze szpitala do innej jednostki prowadzącej żywienie pozajelitowe w warunkach domowych musi mieć wykonany test w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV 2.
5. Opiekun wyznaczony do procedury musi mieć zebrany i udokumentowany pełny wywiad epidemiologiczny.
6. Opiekun wyznaczony do szkolenia w zakresie leczenia żywieniowego pozajelitowego nie może być w chwili kwalifikacji: objęty dozorem epidemiologicznym, kwarantanną, z objawowym lub bezobjawowym zakażeniem wirusem SARS-CoV 2.
7. U pacjentów kwalifikowanych do leczenia żywieniowego dojelitowego należy dążyć do wytworzenia stałego dostępu do przewodu pokarmowego. Jeżeli nie ma takiej możliwości, należy założyć dostęp czasowy do momentu możliwości wytworzenia dostępu stałego.
7. Dla pacjentów kwalifikowanych do leczenia żywieniowego dojelitowego w warunkach domowych pierwszym etapem kwalifikacji pacjenta powinna być teleporada z lekarzem jednostki i pielęgniarką. W trakcie teleporady musi nastąpić:
a. przekazanie pacjentowi wszystkich niezbędnych informacji wymaganych w trakcie szkolenia chorego,
b. zebranie wywiadu żywieniowego oraz ogólnolekarskiego i pielęgniarskiego,
c. przeprowadzenie podstawowego szkolenia dotyczącego:
i. Spraw organizacyjnych funkcjonowania poradni
ii. Podstawowych zasad opieki i obsługi dostępu żywieniowego
iii. Zasad podawania diety
iv. powikłań żywienia i postępowania w powikłaniach
• Jeśli to możliwe, drogą elektroniczną przekazane zostaną pacjentowi wszystkich dokumentów informacyjnych dotyczących procedury oraz dokumentów wymaganych do podpisania.
• Pacjent/opiekun zostanie poinstruowany by podsumować pytania i wątpliwości dotyczące procedury (najlepiej na piśmie) wymagające osobistego przeszkolenia (jak np. obsługa dostępu, pompy).
• Zebranie wywiadu epidemiologicznego w kierunku ryzyka infekcji COVID-19 dotyczący pacjenta i opiekuna.
• Pacjent powinien wyrazić ustną zgodę na osobisty kontakt z personelem medycznym w trakcie kwalifikacji i powinien zostać poinformowany o ryzyku zakażenia. Zgodę pisemną wyraża podczas pierwszej wizyty osobistej.
• Przebieg teleporady powinien zostać udokumentowany i dołączony do dokumentacji pacjenta.
8. Po teleporadzie ustalona zostanie wizyta osobista w poradni lub domu pacjenta. Zasady dla wizyty domowej:
a. Czas wizyty należy ograniczyć do minimum.
b. W trakcie wizyty może być obecny jedynie pacjent i opiekun
c. W przypadku, gdy wizyta będzie odbywać się w Poradni Żywieniowej, powinna zostać zaplanowana na konkretną godzinę, aby ograniczyć czas oczekiwania przez gabinetem do minimum.

Nowa normalność: etapy znoszenia ograniczeń związanych z COVID-19

Od 20 kwietnia zmienią się niektóre zasady bezpieczeństwa. Zakupy w sklepie zrobi w jednym czasie więcej osób, do lasu i parku wejdziemy w celach rekreacyjnych, a młodzież powyżej 13. roku życia będzie mogła poruszać się bez opieki osoby dorosłej. Podejmujemy ostrożne działania, których celem jest powrót do normalności Polaków, a także odmrożenie polskiej gospodarki. Proces ten będzie podzielony na etapy – tak, aby zachować maksimum bezpieczeństwa obywateli. Przedstawiamy informację władz.


Podstawy nowej normalności – najważniejsze stałe zasady bezpieczeństwa

Zależy nam przede wszystkim na dalszej ochronie obywateli, dlatego będą obowiązywać nas wszystkich niezmienne zasady bezpieczeństwa. Muszą się one stać podstawą nowej normalności. Są to:

  • zachowanie 2-metrowej odległości w przestrzeni publicznej od innych,
  • obowiązkowe zasłanianie nosa i ust w miejscach publicznych,
  • utrzymanie pracy i edukacji zdalnej wszędzie tam, gdzie jest to możliwe,
  • ścisłe przestrzeganie zasad sanitarnych w miejscach gromadzenia ludzi (dezynfekcja i utrzymanie odpowiedniego dystansu),
  • kwarantanna i izolacja dla osób zarażonych lub potencjalnie zarażonych.

Cztery etapy znoszenia ograniczeń

Pierwsze ograniczone zasady bezpieczeństwa zaczną obowiązywać od poniedziałku 20 kwietnia 2020 r. Daty wejścia w życie pozostałych etapów będą ustalane na bieżąco na podstawie dynamiki nowych zachorowań.

PIERWSZY ETAP – OD 20 KWIETNIA 2020

Działalność gospodarcza – nowe zasady w handlu i usługach

  • Od poniedziałku 20 kwietnia więcej osób jednorazowo zrobi zakupy w sklepie:
  • do sklepów o powierzchni mniejszej niż 100 m2 wejdzie maksymalnie tyle osób, ile wynosi liczba wszystkich kas lub punktów płatniczych pomnożona przez 4.
  • w sklepach o powierzchni większej niż 100 m2 na 1 osobę musi przypadać co najmniej 15 m2 powierzchni

Życie społeczne – otwarte lasy, rekreacja, starsza młodzież na ulicach bez dorosłych

  • Przemieszczanie w celach rekreacyjnych

Umożliwimy również przemieszczanie się w celach rekreacyjnych. Co to oznacza? Od 20 kwietnia będziesz mógł wejść do lasów i parków, a także biegać czy jeździć na rowerze – jeśli od tego zależy Twoja kondycja psychiczna. Pamiętaj jednak, że przebywać na zewnątrz możesz tylko pod warunkiem zachowania dystansu społecznego i zasłaniania twarzy!
Uwaga! Place zabaw nadal pozostają zamknięte!

  • Kult religijny – 1 osoba na 15 m2

Liczba osób, które będą mogły uczestniczyć w mszy lub innym obrzędzie religijnym, będzie zależała od powierzchni świątyni. W kościele na 1 osobę będzie musiało przypadać co najmniej 15 m2 powierzchni.

  • Osoby powyżej 13. roku życia na ulicy bez opieki dorosłego

Starsza młodzież, która ukończyła 13. rok życia będzie mogła przemieszczać się bez opieki osoby dorosłej. Będzie musiała jednak zachować odpowiedni 2-metrowy dystans od innych i zasłaniać usta i nos.
Stopniowe zdejmowanie obostrzeń – kolejne daty wyznaczane po analizie

Ministerstwo Zdrowia będzie przeprowadzało cotygodniową ewaluację zmian, jakie zachodzą w zasadach bezpieczeństwa. Przejście do dalszych etapów zdejmowania obostrzeń zależeć będzie od:

  • przyrostu liczby zachorowań (w tym liczby osób w stanie ciężkim),
  • wydajności służby zdrowia (zwłaszcza szpitali jednoimiennych),
  • realizacji wytycznych sanitarnych przez podmioty odpowiedzialne.

Oznacza to, że będziemy mogli zarówno przyspieszać wprowadzanie nowych poluzowań, jak i spowalniać zmiany!

Jak wyglądają kolejne planowane etapy zdejmowania obostrzeń?

DRUGI ETAP

Działalność gospodarcza:

  • Otwarcie sklepów budowlanych w weekendy
  • Otwarcie hoteli i innych miejsc noclegowych z ograniczeniami

Życie społeczne

  • Otwarcie niektórych instytucji kultury: bibliotek, muzeów i galerii sztuk

TRZECI ETAP

Działalność gospodarcza:

  • Otwarcie zakładów fryzjerskich i kosmetyczek
  • Otwarcie sklepów w galeriach handlowych z istotnymi ograniczeniami
  • Gastronomia – umożliwienie działalności stacjonarnej z ograniczeniami

Życie społeczne

Wydarzenia sportowe do 50 osób (w otwartej przestrzeni, bez udziału publiczności)
Organizacja opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach i w klasach szkolnych 1-3 – ustalona max. liczba dzieci w sali.

CZWARTY ETAP

Działalność gospodarcza:

  • Otwarcie salonów masażu i solariów
  • Umożliwienie działalności siłowni i klubów fitness

Życie społeczne

  • Teatry i kina w nowym reżimie sanitarnym

Kolejne etapy powrotu do normalności będą wprowadzane stopniowo, gdy przyrost zachorowań w naszym kraju będzie niski. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy rezygnować z dyscypliny społecznej i przestrzegania obowiązujących ograniczeń. Pamiętajmy, że to od nas zależy, jak szybko będą wprowadzane kolejne etapy powrotu do nowej rzeczywistości!

Informacja Poradni Jelitowej Szpitala MSWiA w Warszawie dla pacjentów z NZJ

Poradnia Jelitowa Kliniki Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych z Poddoddziałem NCHZJ szpitala MSWiA w Warszawie informuje, że od poniedziałku 20 kwietnia  funkcjonuje w Poliklinice CSK MSWiA przy ul. Sandomierskiej 5/7- gabinet nr 101 nr tel. rejestracji 22 508 12 41 lub kontakt mailowy: poradnia.gastrologia@cskmswia.pl;

Zapisy dotyczą jedynie pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego w okresie zaostrzenia objawów choroby podstawowej, którzy do tej pory byli pod opieką Poradni. Przed każdą wizytą w Poradni konieczny jest telefon do rejestracji (tel. 22 508 12 41) celem potwierdzenia konieczności przeprowadzenia wizyty.

Poradnia jest czynna w poniedziałki i środy w godz 9-13.

Poza tym poradnia nadal prowadzi teleporady na dotychczasowych zasadach (tel. 22 508 12 41).

Przypominamy o konieczności noszenia maseczek ochronnych w trakcie wizyty.

Postępowanie z pacjentem z nieswoistą chorobą zapalną jelit w dobie pandemii COVID-19

Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii i Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Gastroenterologii, dotyczące postępowania z pacjentem z nieswoistą chorobą zapalną jelit w dobie pandemii COVID-19

Michał Łodyga, Klinika Chorób Wewnętrznych i Gastroenterologii z Pododdziałem Leczenia Nieswoistych Chorób Zapalnych Jelit, CSK MSWiA, Warszawa,
Piotr Eder, Katedra i Klinika Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Szpital Kliniczny im. H. Święcickiego w Poznaniu,
Agnieszka Dobrowolska, Katedra i Klinika Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Szpital Kliniczny im. H. Święcickiego w Poznaniu
Jarosław Reguła, Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Onkologii Klinicznej CMKP, Klinika Gastroenterologii Onkologicznej, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa
Grażyna Rydzewska, Klinika Chorób Wewnętrznych i Gastroenterologii z Pododdziałem Leczenia Nieswoistych Chorób Zapalnych Jelit, CSK MSWiA, Warszawa, Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce

Wstęp

Pandemia COVID-19 (ang. coronavirus disease 2019), spowodowana przez szerzące się na wszystkich kontynentach zakażenie wirusem SARS-CoV-2 (ang. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) w ciągu zaledwie kilku miesięcy radykalnie zmieniła współczesny świat.

Wśród osób szczególnie dotkniętych obecną sytuacją są pacjenci z chorobami przewlekłymi, w tym również nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (NChZJ). Powszechne użycie leków immunosupresyjnych w terapii tej grupy chorób rodzi poważne obawy zarówno pacjentów, jak i lekarzy. Dokument ten powstał, aby ułatwić podejmowanie decyzji diagnostycznych i terapeutycznych w dobie pandemii.

Należy podkreślić, że krótki czas od początku pandemii nie pozwolił na powstanie dobrej jakości danych o dużej sile dowodów. Niniejsze stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii oparte jest na doświadczeniach chińskich, a także stanowi adaptację powstałych dotychczas dokumentów British Society of Gastroenterology (BSG) oraz European Crohn’s and Colitis Organisation (ECCO) [1-5].

Manifestacje jelitowe COVID-19

Najczęstszymi objawami COVID-19 są: gorączka, suchy kaszel, duszność, osłabienie. U części pacjentów występują także objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka. Cząsteczki wirusa obecne są głównie w wydzielinach dróg oddechowych, w mniejszym odsetku także w stolcu. Nie potwierdzono roli drogi fekalno- oralnej w rozprzestrzenianiu zakażenia. Na ma także doniesień na temat wpływu zakażenia na występowanie zaostrzeń NChZJ [1-5].

Ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 u pacjentów z NChZJ

Wirus SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się w zbiorowościach ludzkich. Im większa liczba osób i dłuższy czas kontaktu, tym większe ryzyko zakażenia. Dlatego dotychczasowe obserwacje z rejonów o największej zapadalności na COVID-19 wskazują na znaczny odsetek zakażeń związanych z wizytami w szpitalach lub przychodniach. Jest to najważniejszy czynnik zwiększający ryzyko zakażenia u pacjentów z zaostrzeniem NChZJ. Do potencjalnych czynników ryzyka w przypadku zaostrzenia NChZJ zaliczyć można także stosowane leki – w tym głównie steroidy. Nie stwierdzono natomiast, aby NChZJ w sposób niezależny zwiększały prawdopodobieństwo zakażenia, zwłaszcza jeśli choroba jest w remisji [1, 6-7].

Ogólne zasady, mające na celu zmniejszenie ryzyka zakażenia SARS-CoV-2 u chorego z NChZJ

Pacjenci powinni ograniczyć kontakt z pracownikami ochrony zdrowia, ale nie należy przerywać stosowanego leczenia, które zapewnia remisję NChZJ. Dotyczy to również terapii biologicznej lekami, stosowanymi wewnątrzszpitalnie – kluczowe znaczenie ma bowiem utrzymanie remisji NChZJ. Ponadto, aby zmniejszyć ryzyko transmisji zakażenia, konieczne jest przestrzeganie powszechnych zaleceń, zmierzających do ograniczenia kontaktu z innymi ludźmi (zwłaszcza bezpośredniego, szczególnie z osobami wykazującymi jakiekolwiek objawy infekcji, a także z osobami, które w ostatnim czasie podróżowały), częstego mycia dłoni, unikania dotykania oczu, ust, nosa (w Polsce wszelkie informacje na ten temat  można  znaleźć na stronie www.pzh.gov.pl). Zaleca się także niekorzystanie ze środków publicznego transportu, zwłaszcza w godzinach szczytu. Istnieją bowiem liczne dowody, że replikacja wirusa jest szczególnie nasilona w okresie prodromalnym. Skutkuje to dużym ryzykiem rozprzestrzeniania się zakażenia, którego źródłem mogą być osoby nie odczuwające jeszcze ewidentnych objawów chorobowych. Szacuje się, że współczynnik Ro dla SARS-CoV-2 (czyli liczba kolejnych osób, które mogą zakazić się od jednej zakażonej osoby) wynosi 2,5 [2-4].

Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19 u pacjentów z NChZJ

Wzorując się na dokumencie opracowanym przez BSG, pacjentów z NChZJ można podzielić na grupę wysokiego, średniego i niskiego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19, chociaż dane na podstawie których dokonano takiego podziału są słabej jakości. Przynależność do poszczególnych grup determinuje zalecenia epidemiologiczne [1].

Grupa wysokiego ryzyka – wskazana bezwzględna izolacja

  1. Pacjenci z NChZJ, u których występują choroby dodatkowe (układu krążenia, oddechowego, cukrzyca) i/lub chorzy ≥70 roku życia, otrzymujący leczenie wskazane w grupie średniego ryzyka.
  2. Pacjenci z NChZJ niezależnie od wieku i chorób dodatkowych, spełniających co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
    • przyjmowanie steroidów dożylnych lub doustnych w dawce ≥ 20 mg prednizolonu (lub równoważnej)
    • rozpoczęta terapia skojarzona (lek biologiczny oraz lek immunosupresyjny – w ciągu pierwszych 6 tygodni)
    • umiarkowana do    ciężkiej    postać    choroby,    pomimo    stosowania    leczenia immunosupresyjnego/terapii biologicznej
    • zespół krótkiego jelita
    • konieczność żywienia parenteralnego.

Grupa średniego ryzyka – wskazane ścisłe ograniczenie kontaktów społecznych

Pacjenci przyjmujący następujące leki:

  • anty-TNF w monoterapii,
  • wedolizumab,
  • ustekinumab,
  • metotreksat,
  • tiopuryny,
  • inhibitory kalcyneuryny,
  • inhibitory kinaz Janusowych,
  • terapia skojarzona po 6 tygodniach leczenia.

Grupa niskiego ryzyka – wskazane ograniczenie kontaktów społecznych

Pacjenci przyjmujący następujące leki:

  • preparaty 5-ASA,
  • leki miejscowe,
  • steroidy o działaniu miejscowym (budezonid),
  • antybiotyki,
  • leki przeciwbiegunkowe.

Podstawowymi czynnikami zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 są choroby dodatkowe oraz wiek. Dane na temat wpływu leków są ograniczone i nie wskazują jednoznacznie, aby stosowanie leków immunosupresyjnych/immunomodulujących wiązało się z większym ryzykiem ciężkiego przebiegu COVID-19. Co więcej, ponieważ w patogenezie COVID-19 o ciężkim przebiegu podkreśla się rolę tzw. burzy cytokinowej jako głównego czynnika uszkadzającego, leki antycytokinowe są eksperymentalnie stosowane w leczeniu COVID-19 [1,2].

Zalecenia organizacji pracy ośrodków leczących NChZJ

Epidemia COVID-19 spowodowała ogromną zmianę organizacji systemu ochrony zdrowia. Priorytetem stało się zmniejszenie ryzyka zakażenia zarówno pacjentów, jak i personelu oraz szybka identyfikacja, izolacja i leczenie pacjentów z podejrzeniem COVID-19. Do zmienionych warunków funkcjonowania należy dostosować pracę ośrodków leczących pacjentów z NChZJ, zarówno w zakresie leczenia stacjonarnego, ambulatoryjnego, jak i warunków terapii biologicznej [1-5]. Najważniejsze zalecenia:

  1. Osobiste wizyty pacjentów w ośrodkach powinny zostać ograniczone do niezbędnego minimum.
  2. Osobiste wizyty w poradni powinny zostać zastąpione wizytami wirtualnymi, zwłaszcza w przypadku pacjentów pozostających w remisji klinicznej.
  3. Należy umożliwić pacjentom stały telefoniczny lub mailowy kontakt z ośrodkiem.
  4. Każda wizyta w ośrodku powinna być poprzedzona wywiadem w kierunku objawów infekcji dróg oddechowych oraz pomiarem temperatury ciała.
  5. Badania diagnostyczne powinny zostać ograniczone do niezbędnego minimum, a przesiewowe badania endoskopowe powinny zostać odroczone.
  6. Należy rozważyć zastąpienie badań inwazyjnych (badania endoskopowe) metodami nieinwazyjnymi (oznaczenie kalprotektyny, USG jamy brzusznej, TK).
  7. Miejsce podawania leków biologicznych powinno znajdować się w strefie czystej szpitala, z dala od obszarów przebywania pacjentów z podejrzeniem COVID-19. Należy je ponadto tak zreorganizować, aby unikać nadmiernego gromadzenia pacjentów w tym samym czasie (odpowiednie odległości między chorymi – zwykle ok. 2 metry, ograniczenie liczby osób personelu medycznego, kontaktującego się z chorymi).
  8. Przed zaplanowaną wizytą związaną z podaniem leku biologicznego wskazany jest kontakt telefoniczny z zebraniem wywiadu w kierunku objawów infekcji.

Zasady leczenia pacjentów z NChZJ w czasie pandemii COVID-19 [1-8]

  • pacjenci w remisji klinicznej powinni kontynuować dotychczasowe leczenie,
  • ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 w czasie hospitalizacji z powodu zaostrzenia NChZJ przewyższa ryzyko stosowania leków immunomodulujących,
  • leki biologiczne podawane podskórnie mogą mieć przewagę nad podawanymi dożylnie (możliwość podawania w domu, krótszy czas pobytu w ośrodku). Należy to brać pod uwagę przy rozpoczynaniu nowego leczenia.
  • nie należy jednak zamieniać preparatów dożylnych na inny podskórny – wiąże się to z ryzykiem zaostrzenia NChZJ.

Zasady stosowania poszczególnych grup leków

  1. Steroidy
  • ograniczyć użycie, zwłaszcza w dawkach ≥ 20 mg prednizolonu (lub równoważnych)
  • pacjenci przyjmujący steroidy (zwłaszcza w dużych dawkach) powinni pozostać w samoizolacji
  • należy rozważyć szybszą ścieżkę zmniejszania dawki (10 mg/tydzień w przeliczeniu na prednizolon)
  • jeśli to możliwe, preferowane są steroidy o działaniu miejscowym (budezonid – Entocort, Cortiment MMX).2. Leki immunosupresyjne
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2
  • nie zaleca się w dobie pandemii COVID-19 rozpoczynania leczenia w monoterapii z uwagi na opóźniony efekt terapeutyczny przy jednoczesnej możliwości wcześniejszego wystąpienia powikłań
  • dopuszczalne jest rozpoczęcie terapii skojarzonej w połączeniu z lekami biologicznymi tylko w przypadkach NChZJ o szczególnie ciężkim przebiegu, po wnikliwej analizie bilansu korzyści i ryzyka
  • u pacjentów > 65 roku życia lub z chorobami przewlekłymi, którzy pozostają w długotrwałej remisji klinicznej, należy rozważyć odstawienie.3. Leki anty -TNF (adalimumab, infliksymab)
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2
  • należy rozważyć monoterapię, dlatego lekiem preferowanym przy rozpoczynaniu nowej terapii jest adalimumab (mniejsze ryzyko wytworzenia przeciwciał w porównaniu z infliksymabem). Ponadto forma podskórna zmniejsza konieczność wizyt w ośrodku leczącym
  • zmiana formy podania z dożylnej na podskórną jedynie w celu zmniejszenia konieczności wizyt w ośrodku nie jest zalecana.4. Lek przeciw integrynie α4β7 (wedolizumab)
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2
  • lek preferowany zwłaszcza w leczeniu pacjentów starszych, według dotychczasowych danych w najmniejszym stopniu wpływa na wzrost ryzyka infekcji towarzyszących.5. Lek anty- IL12/23 (ustekinumab)
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2
  • zaletą jest forma podania podskórna w leczeniu podtrzymującym.6. Inhibitory kinaz Janusowych (tofacitinib)
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2.7. Preparaty kwasu 5-aminosalicylowego (5-ASA)
  • nie ma dowodów na zwiększanie ryzyka infekcji SARS-CoV-2
  • w przypadku objawów łagodnego zaostrzenia należy w pierwszej kolejności zoptymalizować dawkę preparatów podawanych doustnie oraz rozważyć leczenie miejscowe.

Postępowanie z pacjentem z NChZJ podejrzanym o COVID-19 lub chorującym na COVID-19

W chwili obecnej nie dysponujemy jednoznacznymi dowodami świadczącymi o zwiększonym ryzyku ciężkiego przebiegu COVID-19 lub zgonu u pacjentów, przyjmujących leki immunosupresyjne/immunomodulujące. Tym niemniej, biorąc pod uwagę mechanizm działania, w przypadku podejrzenia COVID-19 należy rozważyć odstawienie tiopuryn, a także tofacitinibu. Leki te bowiem zmniejszają liczbę krążących limfocytów CD4+, co może wiązać się z dłuższym czasem trwania infekcji i cięższym przebiegiem COVID-19. Mechanizm działania terapeutycznego metotreksatu nie powinien wpływać na przebieg infekcji SARS- CoV-2, ale również należy rozważyć odroczenie kolejnej dawki leku. Dawka leków biologicznych powinna być także odroczona do czasu wykluczenia zakażenia SARS-CoV-2. Należy unikać stosowania wysokich dawek steroidów (≥ 20 mg prednizolonu) i rozważyć przyspieszoną redukcję dawki tej grupy leków. Podejmując decyzję o zmianie leczenia należy zawsze brać pod uwagę ryzyko związane z zaostrzeniem NChZJ [7-9].

W przypadku potwierdzenia COVID-19 u chorego z NChZJ w remisji należy rozważyć odstawienie wszystkich leków (poza preparatami 5-ASA i lekami objawowymi, jeśli są stosowane). Średni czas trwania COVID-19 wynosi zazwyczaj 3-4 tygodnie, tak więc odstawienie leków na taki czas nie powinno wpłynąć negatywnie na przebieg NChZJ. W przypadku potwierdzenia COVID-19 u chorego z aktywną postacią NChZJ, decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane interdyscyplinarnie i ze szczególną ostrożnością, a grupą leków których należy unikać są steroidy w wysokich dawkach [1,5].

Piśmiennictwo:

  1. British Society of Gastroenterology (BSG) advice for management of inflammatory bowel diseases during the COVID-19 pandemic. https://bsg.org.uk/covid-19-advice/bsg-advice-for-management-of-inflammatory-bowel-diseases-during-the-covid-19-pandemic/
  2. Monteleone G, Ardizzone S. Are patients with inflammatory bowel disease at increased risk for Covid-19 infection? J Crohns Colitis 2020; DOI: 1093/ecco-jcc/jjaa061
  3. Ferreira de Abreu CM. 1st Interview COVID-19 ECCO Taskforce, published March 13, 2020; https://ecco-ibd.eu/publications/covid-19.html
  4. Zhu LR, Mao R, Fiorino G, Schneider T; 2nd Interview COVID-19 ECCO Taskforce, published March 20, 2020;  https://ecco-ibd.eu/publications/covid-19.html
  5. Kappelman MD, Ungaro R; 3rd Interview COVID-19 ECCO Taskforce, published March 27, 2020; https://ecco-ibd.eu/publications/covid-19.html
  1. Shang L, Zhao J, Hu Y, Du R, Cao B. On the use of corticosteroids for 2019-nCoV pneumonia. Lancet 2020;395:683-4.
  2. Zhou F, Ting Y, Ronghui D, et Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet 2020;395:1054-62. DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30566-3
  3. Lamb et al. British Society of Gastroenterology consensus guidelines on the management of inflammatory bowel disease in adults Gut 2019;68:s1-s106. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2019- 318484
  4. Wisniewski A, Kirchgesner J, Seksik P et Increased incidence of systemic serious viral infections in patients with inflammatory bowel disease associates with active disease and use of thiopurines. UEGJ 2019; https://doi.org/10.1177/2050640619889763

Newsletter