Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż 1% procent

1 procent

Jelitowe

Powikłania w obrębie układu pokarmowego

Do najczęściej występujących powikłań ze strony układu pokarmowego w ch. L-C należą przetoki, ropnie, szczeliny oraz przewężenie i niedrożność jelita.

Ropnie to ograniczone zbiorniki płynnej mazi powstającej z rozpadających się, zmienionych zapalnie tkanek, które mogą powstawać zarówno w okolicach odbytu, jak i jamie brzusznej. Objawem charakterystycznym dla ropnia okołoodbytniczego jest ostry, pulsujący ból, który może nasilać się podczas siedzenia, oddawania stolca i wysiłku fizycznego. W przypadku ropni umiejscowionych tuż pod skórą wyczuwalne są bolesne guzki, często z widocznym zaczerwienieniem. Gdy ropień położony jest głęboko, jego obecność może być stwierdzona w badaniu przez odbytnicę (per rectum). Każdy przypadek podejrzenia ropnia wymaga kontaktu z lekarzem prowadzącym. Często pojawia się wyciek ropy z odbytu lub z otworu na skórze w jego okolicy, świadczący o przebiciu się ropnia przez skórę i powstaniu przetoki odbytu. Nieleczony ropień bardzo rzadko goi się samoistnie. Leczenie chirurgiczne polegające na nacięciu ropnia, wyczyszczeniu jego wnętrza i założeniu sączków pozwala na skrócenie czasu gojenia i zapobiega powikłaniom. Po chirurgicznym nacięciu ropnia konieczne jest dokładne przestrzeganie zaleceń lekarza, co do sposobu i częstości zmian opatrunków, utrzymywania higieny okolicy odbytu, a także terminu wizyt kontrolnych.

W łagodzeniu objawów pomocne mogą być nasiadówki z ciepłej wody stosowane co 2-4 godziny lub ciepłe okłady na operowaną okolicę. Ważne jest także regularne oddawanie stolca, nawet jeśli wiąże się to z nasileniem objawów bólowych. Bezwzględnie należy zapobiegać zaparciom poprzez stosowanie odpowiedniej diety bogatej w rozpuszczalny błonnik i pektyny.

Pojawienie się ropni między pętlami jelita jest częstym wskazaniem do zabiegu chirurgicznego, gdyż rozlanie się ropy w jamie otrzewnowej może doprowadzić do zakażenia.

Ich obecność stwierdzić można np podczas badania ultrasonograficznego. Ropniom towarzyszą objawy takie jakj ból, ostry i pulsujący, szczególnie podczas wysiłku bądź ucisku na guz zapalny, tak zwane objawy otrzewnowe, zaczerwienienie skóry. Zdarza się, pęknięcie ropnia i wydostanie się wydzieliny przez powłoki skórne (tzw. drenaż samoistny) co zazwyczaj przynosi ulgę. Aby ułatwić i przyspieszyć drenaż ropnia umieszczonego bezpośrednio pod powłokami można stosować okłady z roztworu sody oczyszczonej, która powoduje również lepsze oczyszczanie się rany. Można użyć gotowych ampułek natrium bicarbonicum 8,4% lub zrobiony samodzielnie roztwór z sody spożywczej i przegotowanej wody. Podejrzenie ropnia powinno być bezwzględnie skonsultowane z lekarzem prowadzącym. To on często po konsultacji z chirurgiem podejmuje decyzję o sposobie leczenia. Zaniedbanie leczenia rtopni możę prowadzić do groźnych komplikacji. Gorączka i dreszcze są sygnałem przejścia zakażenia z procesu miejscowego w uogólniony, co jest bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowej hospitalizacji. Stosuje się wtedy leki przeciwbakteryjne lub/i przeciwgrzybiczne.

Przetoki są charakterystyczną cechą choroby Leśniowskiego-Crohna. Są to nieprawidłowe połączenia między różnymi odcinkami jelita, jelitem a innymi narządami (przetoki wewnętrzne) lub jelitem a skórą (przetoki zewnętrzne). Wśród przetok wewnętrznych najczęstsze są połączenia między jelitem cienkim a kątnicą, inną pętlą jelita cienkiego, esicą, pęcherzem moczowym lub pochwą. Częstość występowania przetok ocenia się na 20-40 % przypadków chorych na ch. L-C. Występują one częściej, gdy zmiany zapalne dotyczą jelita cienkiego lub cienkiego i grubego, niż samego jelita grubego (8 %). Przetoki zewnętrzne tworzą się najczęściej w okolicy odbytu, a u osób po zabiegach chirurgicznych w miejscach zewnętrznych i wewnętrznych blizn pooperacyjnych. Przetoki są trudne w leczeniu i znacznie obniżają jakość życia pacjentów. Skutkiem istnienia przetok może być nietrzymanie kału, ból, tworzenie się wrzodów, a czasami nawet posocznica (ogólne zakażenie organizmu).

Przetoki wewnętrzne mogą nie dawać wyraźnych objawów klinicznych, a ich rozpoznanie i leczenie wymaga współpracy gastroenterologa, radiologa i chirurga. Leczenie przetok jest trudne, ale nowoczesna medycyna daje nadzieję na poprawę jego skuteczności.
Inne powikłania ze strony układu pokarmowego mogące wystąpić u chorych na ch. L-C?

Oprócz przetok i ropni, występują również szczeliny mające postać trudnogojących się ran w okolicy odbytu. Czasami pojawiają się zmiany śluzówki jamy ustnej przypominające afty. Leczenie tych zmian, poza leczeniem choroby zasadniczej, polega na miejscowym podawaniu leków, dbaniu o higienę i łagodzeniu dolegliwości bólowych. Należy pamiętać, że zmiany te mogą wyprzedzać objawy jelitowe nawrotu choroby, a ich pojawienie się powinno być sygnałem do wizyty u lekarza prowadzącego. Inne poważne powikłania jak krwotok, całkowita niedrożność jelita, jego przedziurawienie (perforacja) z rozlanym zapaleniem otrzewnej zdarzają się wyjątkowo rzadko. Znaczne zwężenie światła jelita lub całkowite zamknięcie jego światła jest wskazaniem do zabiegu chirurgicznego. Jednym z objawów narastającej niedrożności są mdłości lub wymioty, przypominające zatrucie pokarmowe. Objawów tych nie należy lekceważyć i każdorazowo natychmiast konsultować z prowadzącym Państwa dziecko gastroenterologiem.

Stan zapalny jelita, szczególnie obejmujący ostatni odcinek jelita cienkiego (ileum terminale) jest powodem zaburzeń wchłaniania soli kwasów żółciowych, co jest przyczyną biegunki tłuszczowej (chologennej). Stolce mają charakterystyczny tłusty wygląd i przykry zapach. Konsekwencją biegunki tłuszczowej jest niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (witamin A, D, E i K). Ocenia się, że około 30-40% chorych z ch. L-C wykazuje zwiększoną utratę tłuszczu ze stolcem. Aby zapobiegać biegunce tłuszczowej należy stosować odpowiednią dietę, co zostało omówione w rozdziale dotyczącym żywienia. W opanowaniu biegunki chologennej pomocne jest stosowanie cholestyraminy, która wiąże kwasy żółciowe.

Podwyższony poziom enzymów wątrobowych (transaminaz) we krwi, może być spowodowany zarówno samym procesem zapalnym, jak i być następstwem terapii (sulfasalazyna, sterydy, żywienie pozajelitowe). Dlatego u chorych na  NZJ zalecana jest okresowa kontrola poziomu markerów wątrobowych. Pacjenci z chorobą L-C z rozległym zajęciem jelita cienkiego (powyżej 50 cm) wykazują większą skłonność do tworzenia kamieni żółciowych.

Powikłania ze strony układu pokarmowego mogące wystąpić u chorych na WZJG?
Najczęstszym miejscowym powikłaniem WZJG jest polipowatość zapalna jelita grubego (pseudopolipowatość), stwierdzana u około 13 % chorych, która jest wyrazem ciężkiego uszkodzenia błony śluzowej. Może się ona pojawić już w czasie pierwszego rzutu choroby, ale dotyczy tylko chorych o ciężkim przebiegu choroby.

Groźnym powikłaniem WZJG jest ostre rozdęcie – rozstrzeń – okrężnicy (megacolon toxicum).Na szczęście występuje ona u niewielu chorych i rozwija się przede wszystkim w ciężkich rzutach, gdy procesem chorobowym zajęte jest całe lub prawie całe jelito grube. Rozstrzeń charakteryzuje się rozszerzeniem okrężnicy powyżej 6 cm i grozi przedziurawieniem (perforacją) jelita. Objawami ogólnymi megacolon toxicum jest wysoka temperatura (>38º C), przyspieszona akcja serca (>120 uderzeń/min), podwyższona leukocytoza (WBC > 10,5). Megacolon toxicum jest wskazaniem do zabiegu chirurgicznego, polegającego na usunięciu całego jelita grubego.

Najpoważniejszym, odległym skutkiem WZJG jest nowotwór jelita grubego. Czynnikami predysponującymi do rozwoju tego powikłania jest długi czas trwania choroby (ponad 10 lat), rozległe zajęcie jelita grubego i początek choroby w dzieciństwie. Wczesne rozpoznanie zmian przedrakowych (dysplazji komórek nabłonka jelitowego) pozwala na zapobieżenie rozwojowi raka. Okresowe badania endoskopowe (kolonoskopia) z pobraniem wycinków do badań mikroskopowych odgrywają ważną rolę w wykrywaniu zmian przedrakowych, co umożliwia ich wczesne wykrycie, a zastosowanie leczenia chirurgicznego skutecznie zapobiega rozwojowi nowotworu.

Objawy wątrobowe dotykające około 7% osób z WZJG i 3-5% z ch. L-C to na ogół powikłania o łagodnym przebiegu. Poważną komplikacją, występującą niesłychanie rzadko, jest stwardniające zapalenie dróg żółciowych (ang. primary sclerosing cholangitis – PSC), a chorzy na WZJG stanowią aż 50-70% pacjentów z PSC. U chorych z WZJG obserwowano cofanie się zmian charakterystycznych dla PSC po całkowitym usunięciu jelita grubego, jednak nawet całkowita kolektomia nie gwarantuje zatrzymania procesu chorobowego. Przy braku poprawy w leczeniu zachowawczym, czasami jedynym wyjściem jest przeszczep wątroby. W wyniku nasilonego wchłaniania toksyn jelitowych przez uszkodzoną błonę śluzową jelita może dojść także do stłuszczenia wątroby.

Newsletter

Przekaż darowiznę

Przekaż 1% procent

1 procent