Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż darowiznę

Przekaż 1% procent

1 procent

Leczenie wspomagające – probiotyki i prebiotyki

W jelicie człowieka zamieszkuje ponad 400 gatunków bakterii, ich masa dochodzi do 2 kg, a w jelicie grubym stanowią nawet 50% suchej masy kału. Ponieważ powierzchnia jelita stanowi największą powierzchnię kontaktu ze środowiskiem zewnętrznym (około 400 m2) wydaje się oczywiste, że skład flory bakteryjnej jelita wywiera wpływ na zdrowie. Uważa się, że mikroflora jelitowa odgrywa istotną rolę w nzj. Badania laboratoryjne, badania na zwierzętach oraz próby kliniczne dowodzą znaczenia bakterii jelitowych w rozwoju reakcji zapalnej. Nie wyizolowano dotychczas drobnoustroju odpowiedzialnego za powstawanie choroby, ale uważa się, że reakcja zapalna jest związana z zaburzeniem równowagi pomiędzy mikroorganizmami patogennymi a fizjologicznymi. Świadczy o tym korzystny wpływ antybiotykoterapii na leczenie ostrych stanów.

Korzystny wpływ fermentowanych napojów mlecznych na przewód pokarmowy znany jest od dawna. Związany on jest z obecnością w nich probiotyków – żywych bakterii, które po wprowadzeniu do jelita wywierają korzystny wpływ na zdrowie organizmu. Do probiotyków należą bakterie produkujące kwas mlekowy, bifidobakterie i drożdże (Saccharomyces boulardi). Produktami fermentacji są niskołańcuchowe kwasy tłuszczowe (octowy, propionowy, masłowy) niezbędne do prawidłowego funkcjonowanie jelit m.in. przez utrzymanie niskiego pH treści jelitowej oraz dostarczanie składników odżywczych (kwas masłowy stanowi główne źródło energii dla kolonocytów). Usunięcie maślanów z jelita prowadzi do obumierania kolonocytów, a ich obecność hamuje rozwój komórek nowotworowych. Obserwowane korzystne działanie kwasu masłowego podawanego we wlewkach na zmiany zapalne końcowego odcinka jelita grubego

Prebiotyki to składniki pożywienia pobudzające wzrost lub aktywność korzystnych szczepów bakterii (np. bifidobakterie). Stosowane najczęściej są oligosacharydy: pochodne fruktozy – inulina, oligofruktoza, fruktooligosacharydy oraz pochodne glukozy – maltooligosacharydy. Są one oporne na trawienie, ulegają fermentacji w przewodzie pokarmowym.

Probiotyki i prebiotyki stosowane razem nazywamy symbiotykami. Wykazują one korzystny wpływ na gojenie się ran, różnicowanie komórek i przemianę materii w komórkach jelita. Działają one nie tylko bezpośrednio na czynność jelita, ale także na funkcjonowanie całego organizmu:

  1. poprawiają wchłanianie wapnia, magnezu i żelaza. Lepsza resorbcja wapnia wpływa na zwiększenie gęstości kości, zapobiega osteoporozie będącej częstą komplikacją w przebiegu nzj;
  2. hamują rozwój patogennych szczepów bakterii przez wykorzystanie składników pokarmowych koniecznych dla wzrostu patogenów, utrzymywanie niskiego pH, wytwarzanie nadtlenku wodoru, hamowanie adhezji szkodliwych bakterii do ścianki jelita;
  3. regulują motorykę przewodu pokarmowego;
  4. działają troficznie przez syntezę krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i poliamin;
  5. hamują procesy gnilne, odpowiedzialne za powstawanie związków rakotwórczych;
  6. zwiększają masę stolca;
  7. syntetyzują witaminy – B1, B2, B12 i kwas foliowy.

Postulowany jest również wpływ symbiotyków na obniżenie we krwi poziomu trójglicerydów i cholesterolu, a co za tym idzie profilaktyczne działanie w miażdżycy naczyń.

W badaniach klinicznych skuteczność złożonego probiotyku 3VSL# była porównywalna z mesalazyną w podtrzymywaniu remisji wzjg oraz w leczeniu pouchitis.

Suplementacja diety preparatami zawierającymi probiotyki może być uzupełnieniem klasycznej terapii bądź stanowić jej alternatywę u pacjentów uczulonych na sulfasalazynę i mesalazynę.  W badaniach klinicznych wykazano skuteczność inuliny, preparatu otrzymanego z babki jajowatej (Plactago ovata), kiełków jęczmienia.

Należy podkreślić, że szczepy wykorzystywane do produkcji jogurtu nie spełniają warunków probiotyku – m.in. przeżycie i zasiedlanie się w środowisku jelita. Obecnie coraz popularniejsza jest żywność funkcjonalna wzbogacona o kultury probiotyków i prebiotyki. Dostępne w handlu produkty, z reguły w nazwie zawierają sugestię, co do składu np. bio-, acti-. Ponieważ produkty żywnościowe mają inny smak, niż produkty naturalne, można w zamian stosować preparaty zawierające żywe bakterie np. Trilac, Lakcid.

Trwają badania mające na celu ustalenie optymalnego składu flory bakteryjnej jelita, wpływu własnej flory gospodarza na skuteczność terapii probiotykami, otrzymaniem szczepów o najskuteczniejszym działaniu, produkcją skutecznych symbiotyków.

Zastosowanie żywności funkcjonalnej w żywieniu ma coraz większe znaczenie w zapobieganiu stanom patologicznym, nie tylko jelita. Wiadomo na przykład, że karmienie piersią zapobiega występowaniu chorób układu pokarmowego u niemowląt m.in. przez naturalną kolonizację jelita przez korzystne szczepy bakterii i dostarczanym w pokarmie kobiecym substancji sprzyjających ich rozwojowi.

Prezentacja z wykładu prof. Hanny Szajewskiej dostępna tutaj.

Przekaż 1% procent

1 procent

Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż darowiznę