Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż 1% procent

1 procent

Kortykosteroidy

Wraz z sulfasalazyną i preparatami 5-ASA, kortykosteroidy są najczęściej stosowane jako leki podstawowezarówno w wzjg jak i ChL-C. Główne działanie lecznicze glikokortykosteroidów polega na wykorzystaniu ich właściwości przeciwzapalnych, czyli hamowanie uwalniania mediatorów zapalenia  i histaminy, migracji leukocytów i fibroblastów, syntezy kolagenu, leukotrienów i PAF oraz na zmniejszenie syntezy limfokin przez hamowanie aktywności limfocytów T. Zastosowanie glikokortykoidów znacznie ograniczają ich liczne działania uboczne. Ponadto wśród chorych leczonych sterydami rozwija się sterydo-zależność (20-36% pacjentów z ChL-C) lub sterydooporność (20%).  Wśród działań niepożądanych należy wymienić zatrzymanie wody i sodu w organizmie, hipokaliemia, zastoinowa niewydolność serca, ryzyko wystąpienia zakrzepów (szczególnie u chorych leżących), nadciśnienie tętnicze, osłabienie i zmniejszenie masy mięśniowej, miopatia posteroidowa, choroba wrzodowa (perforacje, krwotok), zapalenie trzustki, zaniki skóry, zwiększona podatność na uszkodzenia, wybroczyny i wylewy podskórne, wzmożona potliwość, trądzik, rozstępy, utrudnione gojenie ran, zawroty i bóle głowy, zaburzenia psychiczne, drgawki, objawy rzekomego guza mózgu (zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego i obrzęk tarczy n. wzrokowego), zaburzenia miesiączkowania, jatrogenny zespół Cushinga, wtórne zahamowanie reaktywności osi przysadkowo-nadnerczowej (ujawnienie się objawów w sytuacjach stresowych – uraz, zabieg, zakażenie), zmniejszenie tolerancji węglowodanów aż do wystąpienia cukrzycy, wzrost zapotrzebowania na insulinę, zaćma, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, jaskra wtórna. oraz zaburzenia psychiczne. Kuracja zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze. Dodatkowo stosowanie sterydów powoduje osteopenię i osteroporozę prowadząc do patologicznych złamań kości długich. U 15% dzieci leczonych sterydami stwierdza się demineralizacji kości a długotrwałe stosowanie leków prowadzi do spowolnienia lub nawet zatrzymania procesu wzrostu. W lecznie dzieci należy opóźnienia wzrastania, następnie pojawić się może zaćma, jaskra, cukrzyca nadciśnienie, wygląd „cushingoidalny” związany z rozkładem tkanki tłuszczowej, rozstępy skórne. W czasie ciąży stosować tylko przy bezwzględnych wskazaniach. Nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Doustnie

Najczęściej stosowany jest prednizon (encorton), metyloprednizolon (medrol, metypred), prednizolon (encortolon) przez okres 3-6 tygodni, następnie dawki są stopniiowo redukowane. W ciężkich przypadkach stosuje się dożylnie hydrocortison lub prednisolon. W przypadku ograniczenia choroby do ostatniego odcinka odbytnicy należy lek podawać w postaci czopków, wlewek (hydrocotison) lub pianek (budesonid).

Budesonid

Ze względu na liczne działania niepożądane tradycyjnych leków sterydowych opracowano nowe leki które działają wszystkim na błonę śluzową, minimalizując jednocześnie nadatywny wpływ na cały organizm. Wśród pacjentów leczonych budesonidem nie zaobserwowano zahamowania funckii nadnerczy: poziom kortyzolu we krwi pozostaje w normie i odpowiedź na stymulację ATCH jest niezmieniona. Dotyczy to również kobiet przyjmujących środki antykoncepcyjne, u których antykoncepcja wpływała wyraźnie na hamowanie wydzielania kortyzolu w trakcie leczenia prednizolonem. U dzieci, którym podawano budesonid w długim okresie czasu (ponad 6 miesięcy) zaobserwowano częściowe zahamowanie wzrostu. Nie wiadomo, czy jest to działanie bezpośrednie na zahamowanie wzrostu (tak działają klasyczne sterydy), czy też wynika to z niedożywienia bardzo często towarzyszącemu nzj. Dotychczasowe wyniki sugerują, że wpływ długotrwałego leczenia budesonidem jest obarczone znacznie mniejszym ryzykiem wstąpienia osteopenii i osteoporozy niż przy leczeniu konwencjonalnym.

Skuteczność leczenia budesonidem (entocort, budenofalk)

W badaniach klinicznych przeprowadzonych w wielu ośrodkach na całym świecie potwierdzono pozytywny wpływ budesonidu w porównaniu z placebo na osiągnięcie remisji oraz złagodzenie symptomów choroby. Panuje ogólna zgoda, że budesonid, ze względu na znacznie słabsze efekty uboczne powinien być lekiem stosowanym z wybory przed sterydani ogólnymi, mimo, że działanie jego jest słabsze. Przy leczeniu konwencjonalnymi sterydani (prednisolon i jego pochodne) remisja osiągana jest u 60-80% pacjentów, zaś u leczonych budesonidem u 50-60%. Wykazano, że budesonid jest znacznie skuteczniejszy w indukowaniu remisji niż mesalazyna. Skuteczność działania budesonidu zależy od miejsca zaatakowanego chorobą oraz od jej aktywności. Z przeprowadzonych dotychczas badań wynika ze największą skuteczność osiąga się w przypadkach, gdy choroba jest umiejscowiona w jelicie krętym lub we wstępnicy.

Budesonid zalecany jest w łagodnym lub średnio-ciężkim przebiegu choroby (CDAI <300). W przypadku ostrej choroby Crohna konwencjonalne sterydy wydają się bardziej skuteczne. U pacjentów leczonych w ostrej fazie prednisolonem, który zastąpiono budesonidem (w ciągu 3 tygodni) leczenie to okazało się skuteczny przy podtrzymaniu remisji. Niektóre badania nad zastosowaniem budesonidu w podtrzymywaniu remisji u pacjentów ze sterydozależną formą nzj wykazały jego skuteczność porównywalną ze sterydami konencjonalnymi Inni autorzy nie stwierdzili wpływu budesonidu na podtrzymanie remisji. W leczeniu wzjg uważa się budesonid za mniej skuteczny. Jednakże badania pokazują pozytywny wpływ budesonidu na przebieg choroby umiejscowionej we zstępnicy, esicy i odbytnicy.

Komentarz

Wielu lekarzy opierając się na danych o mniejszej skuteczności budesonidu i biorąc pod uwagę jego wysoką cenę odradza jego stosowanie. Tak w przypadku tego leku, jak i innych, należy pamiętać, że skuteczność działania jest kwestią osobniczą. Ze względu na mniejsze działania uboczne lek ten jest polecany jako steryd z wyboru w przypadku ChL-C u dzieci oraz pacjentów ze sterydozależną formą nzj wymagających stałego podawania sterydów. Aczkolwiek działanie budesonidu jest najskuteczniejsze, gdy zmiany zlokalizowane są w jelicie krętym i/lub we wstępnicy to należy rozważyć jego stosowanie u pacjentów ze zmianami w dalszych częściach jelita grubego uczulonych na sulfosalazynę.

Newsletter

Przekaż darowiznę

Przekaż 1% procent

1 procent