Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż darowiznę

Przekaż 1% procent

1 procent

Ciąża

Ponieważ na nieswoiste zapalenie jelita zapadają najczęściej osoby młode w okresie reprodukcyjnym uzasadniony jest ich niepokój o szansę na posiadanie zdrowego potomstwa. Pytania dotyczą wpływu choroby oraz terapii na płodność oraz na zdrowie płodu i przyszłego dziecka. Badania naukowe dowodzą, że większość kobiet chorych na nzj bezpiecznie donosi ciążę oraz urodzi zdrowe dziecko. Prawidłowy przebieg ciąży zależy od aktywności choroby dlatego do zapłodnienia należy wybrać okres remisji, a w trakcie trwania ciąży szczególnie starannie kontrolować przebieg choroby. Stwierdzono, że u kobiet, które zaszły w ciążę w okresie zaostrzenia choroby, zaostrzenie utrzymuje się w czasie ciąży. 1/3 kobiet pozytywnie ocenia wpływ ciąży na przebieg choroby, również 1/3 negatywnie. U kobiet chorych na nzj wzrasta ryzyko samoistnego poronienie, przedwczesnego porodu (przed 37 tygodniem ciąży), urodzenia dziecka o niskiej wadze urodzeniowej (poniżej 2,5 kg) lub dziecka o niższym wieku biologicznym, a przebieg ciąży i zdrowie dziecka zależy od przebiegu choroby w czasie ciąży. Poza jednym doniesieniem, nie stwierdzono wpływu choroby na występowanie wad rozwojowych oraz śmiertelność niemowląt. Kobiety, które w chwili zapłodnienia i w okresie ciąży są w remisji mają taką samą szansę, jak kobiety zdrowe, na donoszenie ciąży i urodzenie zdrowego dziecka. Aktywny przebieg choroby wydaje się mieć większy negatywny wpływ na pojawienie się komplikacji niż zażywanie leków leczących zaostrzenia i podtrzymujących remisję. Dlatego kobieta, która zaszła w nieplanowaną ciążę w okresie zaostrzenia lub, u której nawrót choroby nastąpił w trakcie jej trwania powinna być poddana terapii w celu osiągnięcia remisji.

Wszystkie leki stosowane standardowo w leczeniu nzj, poza metotreksatem, uznawane są bezpieczne i dobrze tolerowane, ale ich stosowaniu powinny towarzyszyć częstsze badania w celu wczesnego wychwycenia ubocznych skutków terapii.

Badania dowodzą, że stosowanie leków 5-ASA jest bezpieczne. Wśród duńskich kobiety przyjmujące 5-ASA przed zapłodnieniem, w pierwszym trymestrze oraz przez całą ciążę mają nieznacznie zwiększone ryzyko martwych urodzeń, przedwczesnych urodzeń oraz urodzenia dzieci z niską wagą w stosunku do kobiet zdrowych nieprzyjmujących w okresie ciąży żadnych leków, ale trudno jest oddzielić wpływ leczenia oraz aktywności choroby. W tych badaniach zwiększone ryzyko martwych i przedwczesnych urodzeń stwierdzono tylko u kobiet chorych na wzjg. Nie stwierdzono wpływu sulfosalazyny i mesalazyny na uszkodzenia płodu. Stosowanie ich zarówno w okresie ciąży jak i karmienia piersią uważa się za bezpieczne.

Ostatnie badania dowodzą, że obniżenie odporności spowodowane stosowaniem azatiopryny lub 6-merkaptopuryny nie zwiększa ryzyka deformacji płodu. Co prawda nie stwierdzono teratogenicznego wpływu tych leków (strukturalne defekty rozwojowe spowodowane narażeniem na środki chemiczne podczas formowania się organów), ale mogą one powodować opóźnienie rozwoju płodu i przedwczesny poród.

Nie stwierdzono również teratogenicznego działania cyklosporyny, ale ze względu na liczne działania uboczne (m.in. wpływa na zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi) powinien to być lek ostatniej szansy dla kobiet z piorunującym przebiegiem wzjg, pozwalający uniknąć koleostomii w trakcie trwania ciąży i w okresie okołoporodowym.

Również stosowanie kortykoterapii uważane jest za bezpieczne dla matki i dziecka, jednak z uwagi na działania uboczne, klasyczne sterydy powinny być zastąpione przez sterydy o krótkim okresie półtrwania (budesonid), szczególnie u chorych na chL-C. W niektórych badaniach stwierdzono wpływ kortykoterapii na przedwczesne i martwe urodzenia, ale wydaje się, że jest to raczej spowodowane aktywnością procesu chorobowego, a nie zastosowanego leczenia. Za takim wytłumaczeniem przemawia fakt, że nie stwierdzono negatywnego wpływu stosowania sterydów na przebieg ciąży w innych jednostkach chorobowych (np. reumatoidalne zapalenie stawów).

W literaturze światowej brak jest doniesień o szkodliwym wpływie infliximabu na przebieg ciąży i rozwój płodu, ale stosować go należy ze szczególną ostrożnością gdyż jest to lek nowy, a liczba badań klinicznych jest ograniczona i dotyczy przede wszystkim chorych na reumatoidalne zapalenie stawów.

Krótkookresowe leczenie metronidazolem i ciprofloxacyną wydaje się być bezpieczne, natomiast brak doniesień o wpływie długotrwałej terapii na przebieg ciąży. Ze względu na potencjalne działanie mutagenne (wykazane u zwierząt), oraz liczne działania niepożądane powinien być stosowany z dużą ostrożnością szczególnie w I trymestrze ciąży, po wyczerpaniu innych możliwości terapii. Nie powinien być stosowany podczas karmienia piersią, ponieważ przedostaje się do mleka kobiecego.

Zarówno kobiety jak i mężczyźni stosujący metotreksat powinni stosować skuteczną antykoncepcję ze względu na zwiększenie ryzyka poronienia oraz wpływ na powstawanie wad rozwojowych płodu (działanie mutagenne). Okres pomiędzy zaprzestaniem przyjmowania leku, a planowanym zapłodnieniem powinien wynosić co najmniej pół roku.

Dobrze prowadzona ciąża wymaga ścisłej współpracy lekarza gastroenterologa, ginekologa i przyszłych rodziców. Kobiety z obawy przed negatywnym wpływem terapii na rozwój płodu często zaprzestają leczenia przed planowanym zapłodnieniem oraz w okresie ciąży. Zważywszy na to, że wielu ginekologów i położników czerpie wiedzę o działaniach ubocznych leków z informacji podawanych przez producenta, nie zaś z publikacji naukowych opartych na badaniach klinicznych i retrospektywnych, to często oni wpływają na decyzję kobiety o zaprzestaniu terapii. Producenci leków w swoich informacjach podają wszystkie, czasem niezwykle rzadkie, działania niepożądane, zaś ginekolodzy opierając się na tych informacjach, zapominają, że aktywny przebieg choroby wpływa bardziej niekorzystnie na przebieg ciąży i zdrowie dziecka niż skuteczna, nawet agresywna terapia. Dlatego korzyści i zagrożenia wynikające z przyjmowania leków w okresie poprzedzającym zapłodnienie oraz w okresie ciąży powinny być w każdym przypadku rozpatrywane indywidualnie.

Przedwczesny poród i niska waga urodzeniowa zdarza się częściej u kobiet chorych na chL-C niż na wzjg. Może być to, między innymi, spowodowane niedoborami pokarmowymi, które są znacznie częstsze u osób chorych na chL-C. Dlatego należy w trakcie całej ciąży monitorować stan odżywienia matki i w razie potrzeby stosować leczenie dietetyczne (bezresztkowe diety polimeryczne, półpolimeryczne lub elementarne). Leczenie to, poza zapewnieniem wszystkich składników odżywczych, ma też działanie terapeutyczne (patrz leczenie żywieniowe).

Osoby chore na nzj mają statystycznie mniej dzieci niż pary zdrowe. Składa się na to wiele czynników, ale określenie wpływu poszczególnych z nich jest niesłychanie trudne. Komplikacje towarzyszące nzj, a szczególnie chL-C (przetoki w tym przetoki jelitowo-pochwowe, okołoodbytowe ropnie i szczeliny) wpływają na pożycie seksualne obniżając jego komfort, a także mogą obniżać atrakcyjność seksualną. Problemy z tym związane wymagają od partnerów zrozumienia i tolerancji, a czasami pomocy psychologa lub seksuologa. Czynniki psychiczne takie jak depresja, często towarzysząca chorobie, obniżenie poczucia własnej wartości, skrępowanie objawami choroby, mogą prowadzić do ograniczenia kontaktów towarzyskich i zmniejszają szansę na znalezienie partnera. Dodatkowym czynnikiem jest obawa o przebieg ciąży i zdrowie przyszłego potomstwa. Stwierdzono, że kobiety, które zachorowały przed urodzeniem pierwszego dziecka mają mniej liczne potomstwo, niż te, które urodziły pierwsze dziecko przed postawieniem diagnozy. Stwierdzono również, że negatywny wpływ na płodność kobiet chorych na wzjg ma interwencja chirurgiczna i kobiety po kolektomii w ciążę zachodzą rzadziej od kobiet, które uniknęły całkowitej resekcji jelita grubego. Płodność kobiet chorych na chL-C zależy od przebiegu choroby. W okresach remisji nie odbiega od normy, natomiast spada w okresach zaostrzenia. Jedną z przyczyn mogą być niedobory pokarmowe, które prowadzą czasami nawet do zatrzymania cyklu menstruacyjnego. U osób, które zachorowały przed okresem pokwitania często opóźnione jest dojrzewanie płciowe.

U mężczyzn chorych na nzj nie obserwuje się obniżenia płodności, ale długotrwałe stosowanie AZA i 6-MP może mieć wpływ na przebieg ciąży. Z tego względu zaleca się zaprzestanie przyjmowania tych leków na trzy miesiące przed planowanym zapłodnieniem. Przyjmowanie sulfasalazyny powoduje odwracalną niepłodność u około 60% mężczyzn, która ustępuje po około dwóch miesiącach po zaprzestaniu terapii. Mesalazyny nie ma negatywnego wpływu na spermatogenezę.

Przy podejmowaniu decyzji o posiadaniu dzieci należy uwzględnić fakt, że prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dziecka, gdy jedno z rodziców cierpi na nzj wzrasta i dochodzić może wynosi 5-10%. Świadczy to o udziale czynnika dziedzicznego w rozwoju choroby. Uważa się, że występowanie w rodzinie innych chorób o podłożu autoimmunologicznym (reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, łuszczyca) również zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania potomstwa. Występowanie tych chorób w rodzinie partnera powinno być uwzględnione przy podejmowaniu decyzji o posiadaniu dzieci.

Przekaż 1% procent

1 procent

Newsletter

Kalendarz Spotkań

Przekaż darowiznę